Previous Chapter -- Next Chapter

13.4. Masihning xochga mixlanishi va tirilishiga qarshi e'tirozlar

Uchta umumiy e'tirozni muhokama qilgandan so'ng, keling, yana bir keng tarqalgan Islomiy e'tiqodni ko'rib chiqaylik, ya'ni: xochga mixlanish haqiqatan ham sodir bo'lgan bo'lsa-da, xochda Iso emas, balki faqat unga o'xshagan kishi bo'lgan.

Darhaqiqat, Qur'onda xochga mixlanish haqida faqat bitta oyat bor va bu oyat asl Arab tilida noaniq. Oyatning so‘zma-so‘z tarjimasida shunday deyilgan:

Bu yerda “ular uchun o‘xshatib qo‘yildi” (shubbiha la-hum) deb tarjima qilingan so‘zlar turlicha tarjima qilingan:

1. “Sahih International”: “ammo [boshqa] ular uchun unga o‘xshatib qilingan”
2. Piktal: “lekin ularga shunday tuyuldi"
3. Yusuf Ali: "ammo bu ularga o'xshab ko'rinishi uchun qilingan"
4. Shokir: "ammo bu ularga (Iso kabi) tuyuldi"
5. Muhammad Sarvar: "Aslida ular xato bilan boshqa birovni o'ldirganlar".
6. Muhsinxon: "lekin Isoning o'xshashligi boshqa odamga qo'yildi (va ular bu odamni o'ldirishdi)”
7. Arberri: "ularga faqat shu o'xshashlik ko'rsatildi"
8. Kamol Umar: "aksincha, bu ular uchun shubhali holat bo'lib qoldi"
9. Muhammad Ahmed va Samira: "lekin (u) o'xshardi / noaniq edi / ularni shubha ostiga qo'ydi"
10. Vohididdin Xon: "Lekin bu ularga faqat [xuddi shunday] tuyuldi".
11. Karibulla va Darvesh: “lekin ular uchun unga (xochga mixlangan) (Iso payg‘ambar) o‘xshardi”
12. Maududiy: “lekin ular uchun bu savol shubhali edi”
13. Asad: “Ularga faqat shunday tuyuld”
14. Xatab: "Bu shunchaki tuyuldi."
15. Malik: "Ammo ular shunday deb o'ylashdi, chunki bu savol ular uchun shubhali bo'lib qoldi"
16. Laila Baxtiyor: "aksincha, ularga birovning o'xshashligi ko'rsatildi"
17. T. B. Irving: "garchi ularga shunday tuyulgan bo'lsa ham"
18. Unman: "Ammo ular o'xshashlikka aldanib qolishdi"
19. Bijan Moeyinian: "ularning so'zlari uchun [tarixiy] dalil yo'qligi sababli ularning orzu qilganlari juda ko'p chalkashliklarni keltirib chiqardi"
20. Amatul Rahaman Umar: "ammo u ular uchun (xochda xochga mixlangan) o'xshash bo'lib qoldi."

Shunday qilib, haqiqiy ma'no bo'yicha aniq kelishuv yo'qligini ko'rishingiz mumkin. Ushbu so'zlar yigirmadan ortiq turli xil usullar bilan tarjima qilingan, "ulariga shunday tuyuldi" dan "ularning so'zlari uchun [tarixiy] dalil yo'qligi sababli ularning xohishlari bunday chalkashliklarni keltirib chiqardi". Bu chalkashlik Qur'on sharhlarida o'z aksini topgan: ba'zilari Masihning o'rnini boshqa odam egallagan, boshqalari bu odam Yahudo Ishkariot, boshqalari Iso bo'lgan, ammo u o'lmagan deb aytishadi.

Qur'on sharhlovchisi Al-Roziy ushbu oyatga bergan sharhida Iso qiyofasini olgan boshqa odamning bu g'oyasi haqida juda yaxshi savollar berdi.

1. Agar tashqi ko'rinish bilan bunday o'zgarishlarga yo'l qo'ysak, bu sofizmga olib keladi. Xuddi shu tarzda, agar men bolamni bir marta ko'rsam, keyingi safar uni ko'rsam, bu mening chaqalog'im ekanligiga amin bo'lmayman - bu unga o'xshagan boshqa odam bo'lishi mumkin. Bu bizning his-tuyg'ularimizga bo'lgan barcha ishonchni yo'q qiladi. Bundan tashqari, Muhammadning izdoshlari u ularga ta'lim berayotganini, ko'rishgan: bu Muhammad emas, balki faqat unga o'xshab ko'rinadigan kishi bo'lishi mumkin.
2. Qur'onda aytilishicha, Isoni "Jabroil" muqaddas ruhi qo'llab-quvvatlagan, qanday qilib u boshqa birovni o'ldirmasdan turib uni qutqara olmagan?
3. Iso o'liklarni tiriltira oldi, nega O'zini qutqara olmadi?
4. Agar Isoning o‘rniga boshqa birov o‘ldirilgan bo‘lsa va U jannatda tirilib, shu orqali hammani O‘zining xochda ekanligiga va o‘limdan tirilganiga ishontirsa, demak, Alloh ularni aldab, yolg'onga ishontirdi.
5. Hamma joyda masihiylar, Masihga bo'lgan muhabbatlari va hayratlari bilan, Uning xochda bo'lganligini da'vo qilishadi. Bu odam o'ylab topib bo'lmaydigan narsa emas, shuning uchun biz boshqa payg'ambarlarning boshqa guvohlariga qaraganda ularga ishonish uchun ko'proq asosga egamiz.
6. Xochdagi odam bir necha soat davomida u yerda bo'lganligi tasdiqlangan haqiqatdir; agar u Iso bo'lmaganida, u buni aytgan bo'lar edi! Bu esa bo'lmagan.

Roziy o'z savoliga juda kulgili javoblar bilan javob berishga urindi, masalan: "Agar Jabroil Isoni qutqarganida edi, bu Isoning mo’jizasini shunchalik buyuk qilgan bo'lar ediki, u odamlarni qonuniy bo'lmagan e'tiqodga majburlash darajasiga yetgan bo'lar edi". Oxir-oqibat, u nima uchun barcha savollarini mantiqiy yakunlashdan voz kechganini tan oladi: Qur'on buning aksini aytadi.

Isoning xochga mixlanishi tarixiy haqiqat bo‘lib, uni bugungi kunda hatto ateist olimlar ham inkor etmaydilar. Masalan, Bart Erman (Masihga sodiqligi bilan mashhur emas), masalan, Pontiy Pilat tomonidan buyurilgan Isoning xochga mixlanishi U haqidagi eng aniq element ekanligini aytadi (Yangi Ahdga qisqacha kirish). Bu shunchaki inkor etib bo'lmaydigan haqiqat. Biz uni rad etishimiz yoki shubha qilishimiz kerakmi, chunki kimdir olti yuz yil o'tgach paydo bo'ldi va o'z izdoshlari unchalik tushunmaydigan ikkita so'zni aytdi, lekin bu ikki so'z xochda Iso emas, balki unga o'xshagan boshqa birov bo'lganligini anglatishi mumkin deb o'ylashadimi? Haqiqatan ham! Agar bu Muhammadga nisbatan qo'llanilsa, musulmonlar bunday bema'ni fikrni qabul qilarmidi? Qur'on va Islom tarixida aytilishicha, Muhammad Makkadan Madinaga qochib ketayotganda Abu Bakr bilan birga g'orda yashiringan (Qur'on 9:40). Agarda, ular g'ordan chiqqanlarida Abu Bakrga Muhammad emas, balki, Muhammadga o'xshagan odam ko'ridi, deb aytsak-chi? Axir, bu odam g'ordan chiqqandan keyin yozgan Qur'on oyatlari Makkada yozilganlardan juda farq qiladi. Biz Muhammadning fe'l-atvorida aniq o'zgarishlarni ko'ramiz: g'orda sodir bo'lgan voqeadan keyin u yanada shafqatsiz bo'lib qoldi. U maqsadlarini o'zgartirdi; endi u jangchiga aylandi va g'orni tark etganidan keyin bir yil ichida u boshqa qabilalarga bostirib kirishni boshladi, holbuki ilgari hech kimga hujum qilmagan edi. Musulmonlar bunday fikrni jiddiy qabul qilish kerak deb o'ylashadimi? Albatta yo'q! Biz "bu ularga ko'rindi" degan gapni eshitganimizda, masihiylar o'zlarini shunday his qilishadi. Qolganini ushbu oyat aytadi "Bunga rozi bo'lmaganlar shubha qiladilar, ular bu haqda gumonga ergashishdan boshqa ilmlari yo'q", lekin ko'rib turganimizdek, musulmonlar shubha va gumonga ergashadilar, tarix davomida masihiylar esa ushbu haqiqatga rozi bo'lganlar:

Ushbu e'tiqod milodiy 30-yillarning oxiri va milodiy 40 yillarning boshlariga to'g'ri keladi, ya'ni xochga mixlanganidan taxminan 5-7 yil o'tgach. Muqaddas Kitobdan tashqari, bizda Havoriylar e'tiqodi ham bor, unda Iso: