Yoruba, 04 Sira - Book 5: MOCKERY of the Jews and the first military campaigns of Muhammad -- (623 A.D.)

Safiyya, the daughter of Huyay ibn Akhtab, is reported to have said the following: “My father Huyay and my uncle Abu Yasir favored me above all other children. As often as they would be occupied with another child, as soon as I came they turned their attention to me. When Muhammad came to Medina and settled in Kuba, my father and my uncle went to him before the break of day and returned home again only at sunset. They went slowly and sluggishly and appeared to be very downcast. As always I jumped on them, but they paid no attention to me. They were so troubled. I then heard how my father asked my uncle: “Is it he?” He answered: “Yes, by Allah!” He asked again: “Do you recognize him and confirm what he says?” He answered: “Yes.” My uncle then asked: “And what do you intend to do to him?” My father answered: “By Allah, I will treat him as an enemy as long as I live.”

5.02.2 -- Ninu awon alabosi ninu awon oluranl? awon Ju

Nabtal ibn al-Harith jẹ ọkunrin alagbara, awọ dudu, ti o ni irun ti nṣàn, oju pupa ati awọn ẹrẹkẹ pupa. Nigbagbogbo o wa si Mu-hammad, o ba a sọrọ ati lẹhinna gbe ọrọ Muhammadu pada si awọn agabagebe. O tun sọ pe: “Muhammadu ni gbogbo eti. Ó gba ohun tí ẹnì kan bá sọ fún un gbọ́.”* Nípa rẹ̀, Allāhu sọ ohun tí ó tẹ̀ lé e yìí jáde pé: “Àwọn kan nínú wọn sì ń bú wòlíì náà pé: “Gbogbo etí ni! Sọ pé: ‘Ó dára fún yín pé gbogbo rẹ̀ ni etí. Ó gba Allāhu gbọ́, ó sì gbẹ́kẹ̀ lé àwọn onígbàgbọ́. Ó ṣàánú àwọn onígbàgbọ́ nínú yín. Ṣùgbọ́n àwọn tí wọ́n ń bu Ànábì sọ̀rọ̀ ìjìyà ìrora ń dúró de àwọn!’” (Suratu al-Tawba 9:61). Balajlan sọ pe a royin fun u bi Gabriel ṣe wa si Muhammadu ni ẹẹkan ti o sọ pe: “Ọkunrin alawọ dudu kan joko pẹlu rẹ ti o ni irun ti nṣàn, awọn ẹrẹkẹ pupa ati oju pu-pa ti o dabi awọn ikoko bàbà meji. Ọkàn rẹ le ju ti kẹtẹkẹtẹ lọ. O da ọrọ rẹ pada si ọdọ awọn alabosi. Ẹ ṣọ́ra fún un!” Eyi, ni-torinaa wọn sọ, jẹ apejuwe ibn al-Harith.

* Awọn ọrọ igbesi aye Ibn Hisham wọnyi jẹ itọkasi ti o lagbara si otitọ pe Muhammadu kọkọ tẹtisi itara si awọn Ju, ati pe o gba, gbagbọ ati dapọ si agbaye ti ironu pupọ ti ohun ti wọn sọ.
Muhammadu ni lati gbẹkẹle awọn alaye, awọn iroyin, awọn itan ati ẹkọ ti awọn Ju nitori ko le ka Torah Heberu ati pe ko gba awọn ifihan otitọ ey-ikeyi. Nípa bẹ́ẹ̀, a lè rò pé ebi tí ó ń pa fún ìmọ̀ òtítọ́ àti òfin jẹ́ àǹfààní láti ọ̀dọ̀ àwọn alákòóso Júù àti pé wọ́n tàn án jẹ.

5.02.3 -- Bi a ti le awon alabosi kuro ni Mossalassi

Ni akoko kan ọpọlọpọ awọn agabagebe wa ti wọn n sọ kẹlẹkẹlẹ laarin ara wọn, wọn wọ Mossalassi ti wọn si pejọ papọ. Nigbati Muhammadu ri eleyi, o mu ki won le won jade ku-ro ni mosalasi ni tipatipa.* Abu Ayyub Khalid ibn Zaid mu Amr ibn Qays arakunrin Banu Ghanim, o si fi ese fa won jade kuro ninu mosalasi. Amr ibn Qays kigbe lemọlemọ pe: “Ṣe iwọ yoo le mi kuro ni ibi gbigbe Banu Tha’laba?” Látàrí èyí, Abu Ayyub yíjú sí ọ̀dọ̀ Raafi’ ibn Wadia, ọ̀kan nínú àwọn Banu Najjar, ó gbá a mú ní ìkọ́ aṣọ rẹ̀, ó gbá a ní ojú, ó sì jù ú síta, ó sì tipa bẹ́ẹ̀ kígbe pé: “Hé ìwọ alábòsí ẹlẹ́gbin; kuro lọdọ rẹ, iwọ alabosi- jade kuro ni ibi mimọ ti ojiṣẹ Ọlọhun!" Umara ibn Hazm lọ si ọdọ Zaid ibn Amr, o fi irùngbọ̀n rẹ̀ gun mu, o si fi agbara fà a lati mọsalasi. Lẹ́yìn náà ló fi ọwọ́ méjèèjì tì í débi pé ó wó lulẹ̀, lẹ́yìn náà ló sì kígbe pé: “O ti ṣe mí léṣe, Umara!” Ṣùgbọ́n ó dá a lóhùn pé: “Kí Allah lé ọ jáde, ìwọ alábòsí! Ijiya ti Allah pese sile fun yin le ju eyi lo. Maṣe sunmọ mọsalasi ti ojiṣẹ Allah mọ!”

* Ko si ohun ti o lepa Muhammadu diẹ sii ju ẹgan ti awọn ọta rẹ. Oun ko le gba awọn agabagebe wọnyi, ti wọn ṣe bi ẹni pe wọn jẹ Musulumi, sibẹsibẹ ni otitọ kọ Islam. Kò kìlọ̀ fún wọn, ṣugbọn ó mú kí wọ́n fi agbá-ra lé wọn kúrò ní ibi mímọ́ rẹ̀.
Jésù tú àwọn àgàbàgebè láàárín àwọn Júù lójú, ó sì fi àwọn ọ̀rọ̀ líle dá wọn létí; Ṣùgbọ́n kò jẹ́ kí wọ́n fi agbára lé wọn kúrò níwájú Rẹ̀. Ó nífẹ̀ẹ́ wọn títí dé òpin, ó sì sọ òtítọ́ fún wọn ní gbangba lójú wọn.

Abu Muhammad, ọkan ninu awọn Banu Najjar ti o ti ja ogun Badr, ati Abu Muhammadu Mas'ud ibn Aus, ti o tun jẹ ọkan ninu awọn Banu Najjar, wa si Qys ibn Amr ibn Sahl, ọdọ kanṣoṣo ninu awọn agabagebe, o si kọlu. fun u ni ẹhin ọrun titi o fi jade kuro ni mọsalasi. Ọkunrin kan lati idile Abu Sa'id al-Khudri, ẹni-ti orukọ rẹ njẹ Abd Allah ibn Harith, lọ si ọdọ al-Harith ibn Amr, o di irun ori rẹ mu o si fa a kọja ilẹ ati jade kuro ninu Mossalas-si. Àgàbàgebè náà kígbe pé: “Ìwọ jẹ́ rorò, ọmọ Harith!” Awọn tele fesi: "O tọ si o, ọtá ti Allah!"

Ọkunrin kan lati Banu Amr ibn Auf lọ si ọdọ arakunrin rẹ, Zuwai ibn al-Harith, o gbe e jade kuro ninu Mossalassi o si kigbe pe: "O tiju," lẹhinna o fikun pe: "Satani ati ẹjọ rẹ ti gbá ọ! ” Awọn ọkunrin wọnyi wa ni Mossalassi ni ọjọ yẹn ati pe, ni aṣẹ ti Mu-hammadu, wọn da wọn sita.

5.02.4 -- Ohun ti A Ṣapaya ninu Sura “al-Baqara”

O lodi si awọn Rabbi wọnyi ati awọn agabagebe lati ọdọ Awusi ati awọn Khazrajites ni ibẹrẹ Sura “al-Buqara” jẹ ṣipaya: “Iyẹn ni Iwe naa, ninu eyiti ko si iyemeji…” (Sura al-Baqara 2: 2). “Ní ti àwọn aláìgbàgbọ́” (ìyẹn ni pé, àwọn tí kò gba ohun tí a sọ̀ kalẹ̀ gbọ́, kódà tí wọ́n bá sọ pé àwọn gbàgbọ́ nínú ohun tí wọ́n sọ tẹ́lẹ̀) “kò ṣe wọ́n lára yálà o ti kìlọ̀ fún wọn tàbí o kò kìlọ̀ fún wọn; wọn ko gbagbọ” (Sura al-Baqara 2: 6). Wọ́n sẹ́ ohun tí wọ́n sọ nípa rẹ nínú àwọn ìwé wọn, gẹ́gẹ́ bí wọ́n ṣe ń ṣe májẹ̀mú tí wọ́n fi ṣe àdéhùn fún yín (!) pẹ̀lú wọn. Wọn kò gbàgbọ́ nínú ohun tí a sọ̀kalẹ̀ fún ọ tàbí ohun tí àwọn ẹlòmíràn sọ̀kalẹ̀ fún wọn. Báwo ni ó ṣe yẹ kí wọ́n gbọ́ ọ̀rọ̀ ìyànjú tàbí ìkìlọ̀ yín, nígbà tí wọ́n sẹ́ pé wọn kò mọ̀ nípa rẹ?“Ọlọhun ti fi edidi di ọkan wọn ati eti wọn, ibora si wa lori oju wọn …” (eyiti o ṣe idiwọ fun wọn lati wa itọsọna ati gbigbagbọ ninu ododo, ohun ti o wa ba ọ lati ọdọ rẹ). Oluwa yin ati ohun ti nwpn nfi iro pata, bi o tile je wi pe won gba gbogbo awon isah ti o ti tele gbo) “… aiya ti o tobi si n duro de won” (Suratu al-Baqara 2:7) nitori aigbagbọ wọn si ọ. Awọn ọrọ wọnyi ni a dari si awọn Rabbi, ti wọn kọ otitọ, paapaa lẹhin ti wọn ti mọ ọ.

“Awọn kan wa ninu awọn eniyan ti wọn sọ pe: ‘A gba Ọlọhun gbọ ati ni ọjọ ikẹyin, ṣugbọn wọn ko jẹ onigbagbọ” (Sura al-Baqara 2: 8). Nipa eyi o tumọ si awọn alagabagebe laarin awọn Ausites ati awọn Khazrajites, ati awọn ti o ṣe ẹgbẹ pẹlu wọn. “9 nwon nwa lati tan Olohun ati awon ti o gbagbo gbo: Sug-bpn nwon ko tan ?nikan ayafi ara won bi ko §e pe nwon ko mo. 10 Aisan kan wa ninu ọkan wọn…” (Sura al-Baqara 2:9-10), eyiti o jẹ iyemeji.“13 Nígbà tí a bá sọ fún wọn pé: ‘Ẹ gba gbọ́ gẹ́gẹ́ bí àwọn ẹlòmíràn ṣe gbà gbọ́’, wọ́n á dáhùn pé: ‘Àwa yóò ha gbà gbọ́ gẹ́gẹ́ bí òmùgọ̀?’ Àwọn ni òmùgọ̀, ṣùgbọ́n wọn kò mọ̀! 14 Nigbati nwpn ba awpn onigbagbp nwpn sppe: ‘A gbagbp! (Awọn Yahudi ti wọn fi ipa mu wọn lati sẹ ododo ati ki wọn ko gba ifihan Muhammadu), nitorina wọn sọ pe: 'A wa pẹlu rẹ! A kàn ń ṣe ẹlẹ́yà nìkan ni.’” (Sura al-Baqara 2:13-14), wọ́n sì ń ṣeré pẹ̀lú àwọn Mùsùlùmí. “15 Allāhu yóò fi wọ́n ṣe ẹlẹ́yà, yóò sì mú wọn ṣẹ̀sín, yóò sì máa kọsẹ̀ nínú ìṣìnà. 16 Fun iru awọn ti nfi itọ́na li ẹ̀ṣẹ lọ: òwò wọn kò mú èrè wá. Wọn ko ṣe itọsọna daradara. 17 Wọ́n dà bí ẹni tí ó dáná, ṣùgbọ́n gbàrà tí ó ti tàn yí i ká, Allāhu mú ìmọ́lẹ̀ wọn kúrò, tí ó fi wọ́n sínú òkùnkùn láìríran mọ́. 18 Adití, odi àti afọ́jú ni wọ́n, wọn kò sì padà wá” (Sura al-Baqara 2:15-18). Nitori aibikita wọn ati awọn ihalẹ wọn kii yoo si igbala lati ipo wọn. “19 Wọ́n dàbí àwọn tí àwọsánmà ṣókùnkùn biribiri tí àrá àti mànàmáná ń sán, tí wọ́n fi ìka wọn sí etí wọn nítorí ìró gbogbo ààrá tí ń pàtẹ́wọ́ nítorí ìbẹ̀rù ikú. Nípa bẹ́ẹ̀, Allāhu yí àwọn aláìgbàgbọ́ ká,” láti lè jẹ wọ́n níyà, nítorí pé ní ibi gbogbo ni àwọn aláìgbàgbọ́ wà lábẹ́ agbára aláṣẹ Rẹ̀“20 Mànàmáná fẹ́rẹ̀ẹ́ mú ìríran wọn kúrò: nígbàkúùgbà tí ó bá kọ́ wọn, wọn a máa rìn, ṣùgbọ́n ní gbàrà tí ó ṣókùnkùn, wọ́n dúró jẹ́ẹ́. Nítòótọ́, tí Allāhu bá wù ú, Ó lè mú ojú wọn kúrò… 21 Ẹ̀yin ènìyàn! E sin Oluwa nyin ti O da nyin, ati awon ti o §iwaju nyin; boya o yoo jẹ olubẹru Ọlọrun. 22 On ni Eniti O fi ile fun yin ni akete, ati sanma fun ile, O si so omi lati orun wa, O si mu eso jade fun yin; nitorina maṣe ṣeto awọn ẹlẹgbẹ si Ọlọhun ni aimọ! ... 24 ... bẹru ina * ti epo rẹ jẹ eniyan ati okuta, ti a pese sile fun awọn alaigbagbọ” (Sura al-Baqara 2: 19-22.24).

* Apaadi ṣe ipa pataki ninu Islamu. Iberu Olohun ati idajo re le ju ife kankan lo. Igbala (ṣeeṣe) ti awọn Musulumi olododo ni oye lati jẹ gbigba kuro ninu ina ọrun apadi (Sura Maryam 19: 70-71).

“Wọ́n sì sọ pé: ‘Iná kò ní fọwọ́ kan wa bí kò ṣe ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́.’ - Sọ pé: ‘Ǹjẹ́ o ti gba májẹ̀mú kan pẹ̀lú Allāhu? tàbí kí ẹ sọ ohun kan lòdì sí Allāhu tí ẹ kò mọ nǹkan kan nípa rẹ̀?’” (Suratu al-Baqara 2:80).

* Muhammad ti gbọ nkankan nipa majẹmu ti Ọlọrun ti ṣe adehun pẹlu awọn Ju; Àmọ́ kò mọ ohun tí Ọlọ́run ṣèlérí tàbí pa láṣẹ fún wọn gan-an.

Nigbati Muhammad wa si Medina, awọn Ju n ṣeduro: “Aye yoo wa fun ọdun 7,000. Ọlọ́run fi ọjọ́ kan jìyà ẹgbẹ̀rún ọdún ní ọ̀run àpáàdì. Nípa bẹ́ẹ̀, ọjọ́ méje yóò wà lẹ́yìn náà, lẹ́yìn náà ni ìjìyà náà yóò dópin.” Nitori eyi ni Olohun fi han ohun ti o nbọ yii pe: “81 Bẹẹkọ; Ẹnikẹ́ni tí ó bá ń ṣe ibi, tí ìrékọjá rẹ̀ sì yí wọn ká, àwọn wọ̀nyí ni àwọn olùgbé iná; nibẹ ni nwọn o ma gbe lailai; 82 atipe awon, niti o gbagbo, ti nwon si se ise rere, awon niti nwon níbẹ̀ ni wọn yóò máa gbé títí láé” (Sura al-Baqara 2:81-82). Ẹnikẹ́ni tí ó bá gba ohun tí ẹ̀yin kọ̀ gbọ́ gbọ́, tí ó sì ń ṣe iṣẹ́ òdodo - èyí tí ẹ̀yin kọ̀, yóò wá sí Pár-ádísè títí láé. Nípa báyìí, ó kéde fún wọn pé ẹ̀san rere, àti fún búburú, kò lópin.

Síwájú sí i, Allah sọ pé: “Ẹ kò gbọ́dọ̀ jẹ́ kí a lé yín kúrò ní ilẹ̀ yín, nítorí ẹ̀yin ti fọwọ́ sí àdéhùn náà, ẹ̀yin fúnra yín sì ti farahàn gẹ́gẹ́ bí ẹlẹ́rìí. Nísisìyí ẹ̀ ń bá ara yín jagun. Apá kan lé èkejì kúrò ní ilẹ̀ náà kò sì fà sẹ́yìn kúrò nínú ṣíṣe ìwà ọ̀daràn àti ìkórìíra.”

Awọn Yahudi ti Medina pin si awọn ibudó ọta meji: awọn Banu Qaynuqa' ati awọn ti o tẹle wọn, ti wọn jẹ olubakẹgbẹ awọn Khazrajites, ati awọn Banu Nadir ati Quraiza, lẹgbẹẹ awọn ti n tẹle wọn, ti wọn jẹ olubaṣepọ fun awọn Ausites. Ti ariyanjiyan ba sele laarin awon Ausites ati awon Khazrajiti, bee ni awon Banu Qaynuqa’ da lori awon Khazrajiti, nigba ti Nadir ati Qurai-za jade pelu awon Ausites. Ní ọ̀nà yìí wọ́n tún ta ẹ̀jẹ̀ àwọn Júù sílẹ̀ léraléra bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ní Tórà, nínú èyí tí wọ́n lè mọ ohun tí a gbà láyè àti ohun tí a kà léèwọ̀. Awọn Ausites ati awọn Khazrajites jẹ abọriṣa, ti ko mọ apaadi tabi Párádísè, bẹni ajinde awọn okú tabi ajinde, ti o tipa bayi mọ nkankan ti eyikeyi ifihan, bẹni ti ohun ti a gba laaye tabi ti ohun ti a leewọ. Nígbà tí ogun náà parí, wọ́n pàṣípààrọ̀ àwọn ẹlẹ́wọ̀n wọn gẹ́gẹ́ bí Òfin. Awọn Qaynuqa' paarọ awọn ti o ti ṣubu si ọwọ awọn Ausites, ati awọn Nadir ati Quraiza awọn ti o ti wa sinu ini awọn Khazrajites. Síbẹ̀ wọn kò kọbi ara sí ẹ̀jẹ̀ tí wọ́n ta sílẹ̀ lẹ́ẹ̀kan sí i, tí wọ́n ti fi ìrànwọ́ fún àwọn abọ̀rìṣà. Nítorí ìdí èyí, Allāhu bá wọn sọ̀rọ̀ ní ìbáwí pé: “… Ṣé ẹ̀yin gba apá kan nínú Ìwé Mímọ́ gbọ́, ẹ sì sẹ́ òmíràn?...” (Sura al Baqara 2:85) Nítorí náà, wọ́n pààrọ̀ àwọn ẹlẹ́wọ̀n, kó-dà nígbà tí wọ́n ń ta ẹ̀jẹ̀ sílẹ̀ tí wọ́n sì ń rú òfin Tórà. Síwájú sí i, wọ́n lé ara wọn kúrò ní ilẹ̀ náà, wọ́n sì ń ké pe àwọn abọ̀rìṣà fún ìrànlọ́wọ́.*

* Àwọn Júù tó wà ní Hijaz pínyà láàárín ara wọn, wọ́n sì tẹ̀ lé àwọn ẹ̀kọ́ tó ta kora. Eyi jẹ ki o ṣoro fun Muhammad lati da otitọ mọ ati lati gbagbọ ninu awọn ẹkọ ati awọn ilana wọn. Ni ida keji, a le ro pe Muhammad lo anfani ti awọn ibatan wọn ti o ni wahala ati pe o dun si pa awọn arakun-rin ti o korira ọkan si ekeji - titi di opin kikoro.

Olohun tun tesiwaju pe: “Awa si so Iwe-mimo Musa kalẹ fun Musa, l’ẹhin rẹ si ran awọn ojisẹ ti o tẹle e; Awa si fun Isa (Jesu) Ọmọ Mariyama ni awọn ami ami ododo...” (Suratu al-Baqara 2:87), eyiti a ṣe nipasẹ rẹ: ajinde kuro ninu oku ati ẹda ẹyẹ lati inu amọ. ninu eyi ti o si mi aye pẹlu awọn iyonda ti Allah; Yàtọ̀ síyẹn, ó wo àwọn aláìsàn sàn, ó sì mọ ọ̀pọ̀ àṣírí, ó sì mọ ohun tí wọ́n ń fi pa mọ́ sí nínú ilé wọn. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, ó wà ní ipò láti tako ìbàjẹ́ tí wọ́n ń ṣe sí Tírà àti Ìhìn Rere tí Allāhu sọ̀kalẹ̀ fún un. Síbẹ̀, láìka ohun gbogbo, àwọn Júù kò gbà gbọ́ (wo Sura Al ‘Imran 3:49-52).*

* Kuran fìdí ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ ìyanu ńlá Jésù múlẹ̀ tí a kọ sínú Májẹ̀mú Tun-tun, àti nínú àwọn ìtumọ̀ Àpókírífà lóde Májẹ̀mú Tuntun. Jésù tipa bẹ́ẹ̀ wá sọ́dọ̀ àwọn Mùsùlùmí gẹ́gẹ́ bí ẹlẹ́dàá tí a fún ní àṣẹ, oníṣègùn alá-ìlẹ́gbẹ́, ẹni tí ń fi ìyè fún àwọn òkú, olùpèsè oúnjẹ fún àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ àti gẹ́gẹ́ bí olùfúnnilófin. Àwọn àmì rẹ̀ kọjá ti gbogbo àwọn wòlíì yòókù. Muhammad tikararẹ ko le ṣe iṣẹ iyanu kankan, idi niyi ti o fi sọ awọn ẹsẹ Kur’ani rẹ gẹgẹ bi awọn iṣẹ iyanu (ayat).

“87 …Àti pé nígbàkigbà tí Òjíṣẹ́ kan bá wá bá yín pẹ̀lú ohun tí ẹ̀mí yín kò fẹ́, ẹ̀ ń gbéraga. Ọ̀kan ninu wọn ni o kọ̀ gẹ́gẹ́ bí òpùrọ́, o sì pa àwọn mìíràn. 88 Wọ́n sì wí pé: ‘Ọkàn wa ti bo-ra.’ Kàkà bẹ́ẹ̀, Allāhu ti bú wọn nítorí àìgbàgbọ́ wọn; diẹ ni awọn ti wọn gbagbọ” (Sura al-Baqara 2:87-88).*

* Ilana ti o wa ninu Deuteronomi 29:3 ati awọn ọrọ Ọlọrun ni Isaiah 6: 9-10 ni a fi idi rẹ mulẹ nipasẹ Jesu (Matteu 15: 8 ). Wọn tun ṣe afihan ninu Kur’ani. Àwọn gbólóhùn wọ̀nyí jẹ́rìí sí ìṣòtítọ́ àti ìfaradà àwọn Júù ní dídi ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ wọn mú. Ṣugbọn wọn tun jẹri si atako wọn si gbogbo awọn ẹkọ miiran. Wọ́n kọ Jésù Ọmọ Ọlọ́run sílẹ̀ láìsí àní-àní. Paapaa nigbati o ba lodi si awọn ọrọ miiran ninu Ku’rani, ẹsẹ 87 ṣe afihan itọkasi ti o farapamọ pe Muhammadu tun tọka si iṣeeṣe ati iṣeeṣe iku Jesu Kristi.

Ibinu ilọpo meji n tọka si ohun ti wọn kọju si ti Torah, eyiti wọn ti ni tẹlẹ, ati pe o tun ṣe afihan aigbagbọ wọn si Muhammad, ẹniti Allah ti ranṣẹ si wọn laipẹ. Ó wá bá wọn wí nítorí òtítọ́ náà pé a gbọ́dọ̀ gbé òkè kan lékè wọn àti pé wọ́n ń jọ́sìn ọmọ màlúù gẹ́gẹ́ bí ọlọ́run. Olohun so siwaju sii pe: “Sọ pe: ‘Ti o ba jẹ pe ibugbe ti o kẹhin lọdọ Ọlọhun jẹ tirẹ ni-kan, ti kii ṣe fun awọn eniyan miiran, nigbana ki o ma fẹ iku…’” (Sura al-Baqara 2:94); sọ pe: “Ki Olohun pa ọkan ninu wa meji ti o parọ!”* (cf. Suras al-Tawba 9:30 ati al-Munafiqun 63:4). Ṣugbọn wọn ko fẹ lati gba si imọran Muhammad yii. Nítorí náà, wọ́n sọ pé: “Ṣùgbọ́n wọn kò ní fẹ́ràn rẹ̀ láéláé, nítorí ohun tí ọwọ́ wọn ti gbé jáde …” (Suratu al-Baqara 2:95). Wọ́n mọ̀ pé àwọn ní ìmọ̀ nípa rẹ nínú àwọn ìwé wọn, ṣùgbọ́n wọ́n tún sẹ́ ọ. O wa ni itọju - ni iṣẹlẹ ti wọn ti fẹ iku ni ọjọ ti Muhammad sọ eyi fun wọn - pe lẹhinna gbogbo Juu yoo ti ku. Lẹ́yìn náà, ó mẹ́nu kan bí wọ́n ṣe ń fẹ́ ìwàláàyè gígùn àti ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ ti orí ilẹ̀ ayé pé: “Ìwọ yóò sì rí wọn ní ìháragàgà jù lọ nínú àwọn ènìyàn fún ìyè; ...ati ninu awon alasepe okan ninu won yoo fe lati gbe egberun odun. Ṣùgbọ́n èyí kò ní mú ẹnìkan ṣán án kúrò nínú ìjìyà ìjìyà…” (Sura al-Baqara 2:96). Abọ̀rìṣà kò retí àjíǹde. Nípa bẹ́ẹ̀, ó nífẹ̀ẹ́ ẹ̀mí gígùn gan-an gẹ́gẹ́ bí àwọn Júù, tí wọ́n mọ ohun ìtìjú ńláǹlà tí ń dúró de wọn ní ìgbésí ayé tí ń bọ̀.

* Ni ayeye Muhammadu yoo koju awọn alatako rẹ si Managua adura tabi ẹbẹ ti idajọ Ọlọhun. Ko bukun awọn ọta rẹ, ṣugbọn kuku gbiyanju lati pa wọn run ni orukọ Allahu. Iwa yii ni lati ṣe pẹlu irisi idan dudu ti o farapamọ, eyiti o jẹ, paapaa titi di oni, ti nṣe laarin awọn oludari Musu-lumi.

Ni ọjọ kan ẹgbẹ kan ti awọn Rabbi Juu wa si Muhammadu. Agbẹnusọ wọn sọ pe: “A fẹ lati fi ibeere mẹrin si ọ. Tí o bá dá wọn lóhùn, àwa yóò gbà ọ́ gbọ́, a ó sì tẹ̀ lé ọ.” Muhammad fun ni ifọwọsi si imọran yii. O beere pe wọn ṣe ileri nipasẹ Allah, sibẹsibẹ, pe wọn di ọrọ wọn mu. Wọn fun ni ileri ti a beere. "Nisisiyi lẹhinna, beere ohun ti o fẹ," Muhammadu tun dahun. Wọ́n wá béèrè pé: “Ṣàlàyé fún wa bí ọmọ ṣe lè jọ ìyá rẹ̀ bó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀dọ̀ bàbá ni àtọ̀ náà ti wá.” Muhammadu dahun pe: “Mo fi Olohun bura fun yin ati pelu awon ojo ibugbe Re laarin awon omo Israeli. Ṣé ẹ kò mọ̀ pé àtọ̀ ọkùnrin náà funfun, ó sì nípọn àti pé irúgbìn obìnrin náà jẹ́ yẹ̀yẹ̀ àti omi? Ọmọ naa jọ ọkan ninu awọn mejeeji ti o ga ju ekeji lọ.” Awon Juu kigbe pe: “Lati Olo-hun, beni o ri! Bayi sọ fun wa bawo ni oorun rẹ ṣe ri?” Muham-madu dahun pe: “Mo fi Olohun bura fun yin ati pelu awon ojo ti o joko laarin awon omo Israeli. Ǹjẹ́ o mọ̀ pé oorun tí o rò pé ó yẹra fún mi ni èyí tí ojú ń sùn, ṣùgbọ́n ọkàn-àyà ń jí?” Wọ́n ní: “Bẹ́ẹ̀ ni, láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run.” Ó fèsì pé: “Ní báyìí nígbà náà, bẹ́ẹ̀ náà ni oorun mi rí. Ojú mi sùn ṣùgbọ́n ọkàn mi ti jí.” Wọ́n wá béèrè lọ́wọ́ rẹ̀ pé kí ni Ísírẹ́lì fi tinútinú kọ ara rẹ̀. Ó dáhùn pé: “Oúnjẹ tí ó fẹ́ràn jù lọ àti ohun mímu tí ó fẹ́ràn jù lọ ni wàrà àti ẹran ràkúnmí. O ni akoko kan ni aisan kan lati eyiti Allah mu u larada. Nítorí pé ó yàn láti sẹ ara rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí àmì ìmoore rẹ̀ sí ọ̀dọ̀ Allāhu, ẹran àti wàrà ràkúnmí – èyí tí ó jẹ́ oúnjẹ àti ohun mímu àyànfẹ́ rẹ̀.” Àwọn Júù sọ pé: “Bẹ́ẹ̀ ni, láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run. Fún wa ní ìròyìn nípa Ẹ̀mí.” Ó dáhùn pé: “Gébúrẹ́lì ló ń bẹ̀ mí wò.” * “Nípasẹ̀ Ọlọ́run, ó rí bẹ́ẹ̀,” ni àwọn Rábì sọ. “Ṣugbọn a ni ọta ti o jẹ ọba. Òun yóò wá pẹ̀lú ìwà ipá àti ìtàjẹ̀sílẹ̀. Tí kò bá rí bẹ́ẹ̀, a máa tẹ̀ lé ọ.”**

* Ẹmi Ọlọrun tabi Ẹmi Mimọ ni oye ninu Islam lati jẹ angẹli ti a ṣẹda, kii ṣe Ẹmi Ọlọrun funrararẹ. Islam mọ ti ko si Ẹmí Mimọ ni itumo ti Bibeli. Nitorinaa Musulumi ko le da Kristi, Ọmọ Ọlọrun mọ. Ninu Islamu ko si awọn ẹbun ati eso ti Ẹmi Mimọ, ṣugbọn eso ti ara nikan (1 Korinti 12:3; Galatia 5:19-23).
** Itan iyanilenu yii, eyiti o da awọn ero Sufism pọ (okan wa asitun) pẹlu oju inu ti awọn Bedouins (gẹgẹbi jijẹ ẹran rakunmi), boya o pada si Ka’b ibn al-Ahbar, o le tọpa si Juu. ipilẹṣẹ.

Ẹnikan ti o ni ominira ti idile Zaid ibn Thabit sọ nipa ohun ti o gba lati ọdọ 'Ikrima tabi Sa'id ibn Jubayr, ti o gbọ lati ọdọ Ibn 'Abbas, pe Muhammadu dari iwe ti o tẹle si awọn Ju ti Khaybar: "Ni orukọ Allah. , aláàánú, aláàánú. Lati ọdọ Muhammad, ojiṣẹ Allah, ọrẹ ati arakunrin Mose, ẹniti o kede ifihan Mose ni otitọ. Olohun sọ fun yin pe: ‘Ẹyin okunrin Tara, ẹ ri ninu Iwe Mimọ yin pe: “Muhammadu ni ojisẹ Ọlọhun, ati pe awọn ti o wa pẹlu rẹ le lori awọn alaigbagbọ, ṣugbọn alaanu laarin ara wọn. O ri wọn ti wọn n tẹriba, ti wọn n tẹriba, ti wọn n wa oore lati ọdọ Ọlọhun ati idunnu. Ami wọn wa lori oju wọn, itọpa itẹriba. Ninu Tara ati ninu Injila, a fi wọn wé irugbìn kan ti o so ẹ̀ka rẹ̀ jade, ti o si fun un ni okun, ti o si dagba, ti o si dide sori igi igi rẹ, lati wù awọn ti o funrugbin ati ki o le binu si awọn alaigbagbọ …” (Suratu. al-Fat 48:29). Mo fi Olohun bura fun yin ati ohun ti O sokale; Mo fi manna ati àparò bọ́ àwọn ẹ̀yà yín ìṣáájú, ẹni tí ó mú òkun gbẹ fún àwọn baba yín, láti dá wọn sí lọ́wọ́ Farao ati àwọn ète rẹ̀ pé: Sọ fún mi bí ẹ kò bá rí i ninu ìṣípayá yín pé ẹ óo ṣe. gbagbo ninu Muhammad. Ti o ko ba ri, lẹhinna o ko ru ẹgan. Otitọ yoo han gbangba dide kuro ninu aṣiṣe. Mo pe yin lati gba Olohun ati Anabi re gbo.”*

* Muhammad nigbagbogbo tiraka, ni awọn ọna oriṣiriṣi, lati ṣẹgun awọn Ju si Islamu - pupọ julọ ni asan.

Lara awọn ti Kur’ani ni pataki pe si akiyesi ni awọn Rabbi ati awọn alaigbagbọ laarin awọn Ju - awọn ti wọn beere ti wọn si yọ Muhammadu.

Bayi ni Abd Allah ibn 'Abbas ati Jabir ibn Abd Allah so fun mi pe: “Abu Yasir ibn Akhtab nigba kan wa sodo Muhammad nigbati o n ka ibere Sura al-Baqara: “1 Alef, Lam, Mim.* 2 Iwe mimo niyen. ninu eyiti ko si iyem-eji” (Sura al-Baqara 2:1-2). Lẹhinna o lọ si ọdọ arakunrin rẹ Huyay ibn Akhtab, ẹniti o joko pẹlu awọn Ju miiran, o si sọ fun u pe: “Mo ti gbọ bi Muhammadu ṣe ka pe: ‘Alef, Lam, Mim. Ìyẹn ni Ìwé Mímọ́...’ Wọ́n béèrè pé: “Ṣé o gbọ́ èyí lóòótọ́?” O sọ pe, “bẹẹni.” Huyay lẹhinna lọ pẹlu awọn Ju wọnyẹn si Muhammad o si beere lọwọ rẹ boya Gabriel ni ẹniti o fi han “Alef, Lam, Mim.” Ó dáhùn pé, “Bẹ́ẹ̀ ni.” Wọ́n wá sọ pé: “Ọlọ́run rán àwọn wòlíì ṣáájú rẹ, ṣùgbọ́n a kò mọ̀ pé ó sọ fún ẹlòmíràn lẹ́yìn rẹ bí ìjọba rẹ̀ yóò ti pẹ́ tó àti ohun tí yóò jẹ́ àyànmọ́ àwọn èèyàn Rẹ̀.” Ó wá yíjú sí àwọn tí wọ́n wà pẹ̀lú rẹ̀, ó sì ń bá a lọ pé: “Alef jẹ́ 1, Lam 30 àti Mim 40, nítorí náà, ọdún mọ́kànléláàádọ́rin 71 lápapọ̀. Ṣe o fẹ lati gba igbagbọ ti ijọba ati eniyan rẹ yoo jẹ ọdun 71 nikan?” Lẹhinna o beere Muhammadu boya o ti gba iru awọn ifihan. Ó dáhùn pé, “Bẹ́ẹ̀ ni. ‘Alef, Lam, Mim, Sad.’” Huyay wá sọ pé: “Ìyẹn ni pé, láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run, ó gùn sí i, ó sì le jù: Alef 1, Lam 30, Mim 40 àti Sad 60 – ìyẹn yóò jẹ́ ọdún mọ́kànlélọ́gọ́rùn-ún 131. Lẹhinna o beere Muhammadu fun awọn ifihan siwaju sibẹ. O sọ fun u pe “Alef, Lam, Ra.” Huyay sọ pe: “Iyẹn paapaa gun ati nira pupọ sii. Alef 1, Lam 30, Ra 200, bayi 231." Lẹhinna o beere Muhammad tun fun awọn mii-ran, Muhammadu si sọ pe: “Alef, Lam, Mim, Ra.” Huyay sọ pe: “Iyẹn tun jẹ iwuwo pupọ ati pe o nira: Alef 1, Lam 30, Mim 40, Ra 200, nitorinaa 271. Ni bayi”, o tẹsiwaju pẹlu ọgbọn si Mu-hammadu: “Ọran ti o jẹ ṣiyemeji fun wa, boya gigun kan. tabi igba kukuru ni a ti ṣeleri fun ọ.” Nwọn si fi i silẹ. Abu Yasir sọ fun arakunrin rẹ Huyay ati fun awọn Rabbis miiran pe: “Boya gbogbo awọn wọnyi ni a o ka papọ: 71, 131, 231 ati 271, fun apapọ lapapọ ti ọdun 704.” Wọ́n dáhùn pé: “Ọ̀rọ̀ náà ṣiyèméjì lójú wa.” -- A gbagbọ pe awọn ọrọ wọnyi kan si itumọ awọn lẹta wọnyi: “… Awọn ẹsẹ kan wa, eyiti o jẹ iya ti Iwe naa; àti àwọn mìíràn tí ó ṣókùnkùn.” (Sura Al-’Imran 3:7).”**

* “Alef, Lam, Mim” jẹ́ orúkọ àwọn lẹ́tà A, L àti M nínú alfábẹ́ẹ̀tì Lárúbáwá. Diẹ ninu awọn Ju lo awọn iye nọmba ti awọn lẹta ti alfabeti wọnyi lati le ṣe akiyesi de ni itumọ kan fun awọn lẹta ibẹrẹ ti eyi ati iru Sura.
** Ohun ti a npe ni iṣiro Abjad yii jẹ ti ipilẹṣẹ Juu ati pe o da lori awọn iye nọmba ti awọn lẹta kọọkan. Botilẹjẹpe iṣiro yii ko ni ipilẹ eyikeyi ninu Ku’ran ati ninu awọn aṣa Islam, o tun gba nipasẹ awọn Musulumi. Paapaa loni awọn iyika ipilẹ ti Islam, gẹgẹbi awọn ọmọlẹyin Ahmad De-dat, gbiyanju lati fi idi ipilẹ Ọlọhun ti Kur’ani mulẹ pẹlu awọn nọmba “mẹsan” ati “49-94”, awọn nọmba ti wọn ro pe o ti pade nigbagbogbo ninu Kurani wọn. isiro.

Ọ̀mọ̀wé akẹ́kọ̀ọ́jinlẹ̀ kan tí ó ṣeé gbára lé sọ pé: “Àwọn ẹsẹ yìí fara hàn bí àwọn olùgbé Najran ṣe wá sọ́dọ̀ Muhammadu láti béèrè lọ́wọ́ rẹ̀ nípa Kristi.” Muhammadu ibn Abi Umama sọ pe o ti gbọ awọn ẹsẹ wọnyi han si awọn Ju, laisi sisọ idi diẹ sii. Allāhu mọ ohun tó tọ́.

Gẹ́gẹ́ bí Ikrima, ẹni tí ó gba òmìnira ti Ibn ‘Abbas, tí ó gbọ́ láti ọ̀dọ̀ ‘Ibn Abbas kí ó tó fi Muhammadu síṣẹ́: àwọn Yahudi bá (wọ́n) pàrọwà fún Ọlọ́run fún ojiṣẹ́ kan lòdì sí àwọn Ausites àti àwọn Khazrajites. Síbẹ̀ nígbà tí Allāhu rán Òjíṣẹ́ kan láti ọ̀dọ̀ àwọn Lárúbáwá wọn kò gbà á gbọ́, wọn kò sì sẹ́ ohun tí wọ́n ti sọ tẹ́lẹ̀ nípa rẹ̀. Mu’adh ibn Jabal ati Bishr ibn al-Bara ibn Ma-rur, arakunrin Banu Salama, sọ fun wọn pe: “Ẹ bẹru Ọlọhun, ẹyin Juu, ki ẹ si di Musulumi! Nítorí nígbà tí àwa jẹ́ onígbàgbọ́, ẹ pe Muhammadu lòdì sí wa, ẹ sì ṣàpèjúwe rẹ̀ bí ó ti rí.” Salam ibn Mishkam, arakunrin kan ninu awọn Banu Nadir, sọ pe: “Ko mu ohun kan wa ti a ko mọ tẹlẹ; kì í ṣe ẹni tí a bẹ̀bẹ̀ fún.”* Nígbà náà ni Allāhu sọ pé: “Nígbà tí ìwé kan wá bá wọn láti ọ̀dọ̀ Allāhu, tó ń fi ìdí ohun tí wọ́n ní tẹ́lẹ̀ múlẹ̀,... wọ́n ṣàì gbàgbọ́ nínú rẹ̀; nitori naa egun Allah wa lori awọn alaigbagbọ” (Suratu al-Baqara 2:89).

* Àwọn Júù ṣì ń dúró de Mèsáyà, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ti fara hàn wọ́n nínú Jésù. Muhammadu gbọ nipa eyi o si fi ara rẹ han bi ẹni ti a ṣe ileri (Matteu 24: 5).

Malik ibn Dhayf sọ pe: “Nigbati wọn ran Muhammad, ti o si ba awọn Yahudi sọrọ nipa majẹmu ti Olohun ṣe fun ara Rẹ nitori wọn*, wọn sọ pe: ‘Nipa Ọlọhun, ko si majẹmu ati adehun nipa Muhammadu laarin Ọlọhun ati awa. . Bẹ́ẹ̀kọ́, ọ̀pọ̀lọpọ̀ wọn ni kò gbàgbọ́.’ (Suratu al-Baqara 2:100). Abu Saluba al-Fityuni sọ fun Mu-hammad nigba kan pe: “Iwọ ko mu ohunkohun ti a ko ti mọ tẹlẹ wa fun wa, ati pe Ọlọhun ko ran ọ kalẹ awọn ami ti o han gbangba pe nipa wọn yoo jẹ ki a tẹle ọ.”

* Muhammadu ti wádìí nípa ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ májẹ̀mú Yáhwè pẹ̀lú àwọn ọmọ Ísírẹ́lì. Ó ti mọ̀ pé kì í ṣe èèyàn ló dá májẹ̀mú pẹ̀lú Ọlọ́run, kàkà bẹ́ẹ̀ pé Ẹni Ayérayé fúnra rẹ̀ ló ṣe bẹ́ẹ̀ pẹ̀lú èèyàn kíkú. Muhammadu ro pe wiwa rẹ ti jẹ ileri tẹlẹ ni ṣiṣe majẹmu yii.

5.02.5 -- Bawo ni awọn Ju ati awọn Kristeni ṣe ariyanjiyan niwaju Muhammadu

Nigbati awọn Kristiani olugbe Najran wa si Muhammad, awọn Rabbi lọ si wọn ki o si jiyan pẹlu Muhammad. Raafi’ ibn Huraimala sọ pe: “Iwọ ko ni iduro,” nipa tipa bayii fi aigbagbọ rẹ han ninu Kristi ati Ihinrere. Nítorí èyí, ọ̀kan nínú àwọn Kristẹni sọ fún àwọn Júù pé: “Ẹ kò ní ìdúró,” nípa èyí tí ó fi sẹ́ Tórà àti wòlíì Mósè. Lẹ́yìn èyí ni Allāhu sọ pé: “Àwọn Júù sọ pé àwọn Kristẹni kò ní ìdúró, àwọn Kristẹni sì sọ pé àwọn Júù kò ní ìdúró, síbẹ̀ wọ́n ń ka Ìwé Mímọ́. Olohun yoo se idajo laarin won ni ojo igbende nipa iyapa won” (Suratu al-Baqara 2:113). Ní ṣíṣe bẹ́ẹ̀, ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ń ka nínú Ìwé Mímọ́ rẹ̀, èyí tí ó fi ìdí ohun tí ó kọ̀ múlẹ̀. Awọn Ju ko gbagbọ ninu Kristi, paapaa nigba ti wọn ri ninu Torah ohun ti Allah fi han wọn nipasẹ Mose nipa igbagbọ ninu Kristi. Awọn Kristiani ka ninu Ihinrere ohun ti Kristi sọ nipa igbagbọ ninu Mose ati igbagbọ ninu Torah, gẹgẹ bi Ọlọrun ti fi han. Ati sibẹsibẹ olu-kuluku kọ ohun ti awọn miiran ọkan ni o ni. Raafi' lẹhinna sọ fun Muhammad pe: "Ti o ba jẹ ojiṣẹ Ọlọhun, bi o ṣe n ṣetọju, jẹ ki Ọlọhun sọ taara si wa ki a le gbọ ọrọ Rẹ!" Olohun so siwaju pe: “Ati awon ti ko mo wipe, ‘Kilode ti Olohun ko ba wa soro? Èé ṣe tí àmì iṣẹ́ ìyanu kò fi wá bá wa?’ Àwọn tí wọ́n wà ṣáájú wọn sọ bẹ́ẹ̀. Ọkàn wọn ti wọ inú òkùnkùn biribiri. Awa ti jẹ ki awọn ami iyanu wa han fun awọn eniyan onigbagbọ” (Sura al-Baqara 2:118).

* Àwọn Kristẹni ń ṣàríwísí àwọn Júù, torí pé wọ́n kọ Jésù, Mèsáyà àti Olùgbàlà wọn sílẹ̀, àti nítorí pé wọ́n ń bá a lọ láti máa gbé lábẹ́ ègún òfin.

Afọju Abd Allah ibn Suriya al-Fityuni sọ fun Muhammad pe: “Awa nikan ni o ni itọsọna ti o tọ, tẹle wa ati pe iwọ yoo ni itọsọna titọ.” Àwọn Kristẹni sọ ohun kan náà fún un,* tí Allāhu sì sọ pé: “Wọ́n sì sọ pé: ‘Jẹ́hudi tàbí Kristẹni, kí ẹ sì mọ̀nà. Sọ pé: ‘Kì í ṣe bẹ́ẹ̀, ṣùgbọ́n èmi tẹ̀lé ìgbàgbọ́ Abraham, ẹni tòótọ́ (Hanif), ẹni tí kì í ṣe ti àwọn abọ̀rìṣà.’” (Sura al-Baqara 2:135).

* Àwọn Júù kọ àwọn Kristẹni sílẹ̀ torí pé wọ́n rí i pé wọ́n jẹ́ aláìmọ́, torí pé wọn kò gbé lábẹ́ àwọn ìlànà òfin, wọ́n sì tẹnu mọ́ ọn pé àwọn Júù ti pàdánù góńgó ìtàn wọn - Jésù (Jèhófà nínú ẹran ara).
Iwa ikorira laarin awọn Ju ati awọn Kristeni jẹ ki o ṣoro siwaju sii fun Muhammadu lati wa otitọ, niwọn igba ti awọn iyatọ ti ko ni ilaja ti wa laarin awọn ẹsin mejeeji. O gbiyanju lati kọ afara laarin awọn ẹkọ mejeeji nipa fifi ara rẹ han lati jẹ ojiṣẹ Ọlọrun fun gbogbo agbaye.
Ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, àwọn Júù àti Kristẹni gbìyànjú láti yí Muhammadu padà kí wọ́n sì sún un láti mọ̀ọ́mọ̀ ṣáko lọ sí yálà Òfin Mósè tàbí Oore-ọ̀fẹ́ Jésù Krístì. O dahun awọn igbiyanju apinfunni wọn nipa fifi awọn imọran pataki lati inu Bibeli sinu Kur’ani, paapaa lakoko ti o tun wọn ṣe lati baamu Islamu.

5.02.6 -- Ohun tí àwọn Júù sọ nígbà tí ìdarí Àdúrà jẹ́ Yipada (January 624 A.D.)

Nigbati itọsọna adura (Qibla) yipada lati Siria si Mekka, ati pe ninu oṣu Rajab (osu keje), oṣu mẹtadinlogun lẹhin ti Muham-mad wa si Medina, Rifa'a ibn Qays, Fardam ibn Amr, Ka'b. ibn al-Ashraf, Raafi' ibn Abi Rafi, Hajjaj ibn Amr, (oluranse Ka'b), Rabi'a ibn Rabi'a ibn Abi al-Huqaiq ati arakunrin re Kinana wa si odo Muhammad o si wi fun u pe: "Kini? Ṣé ó mú kí o yí ọ̀nà àdúrà rẹ tẹ́lẹ̀ padà, níwọ̀n bí o ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé o wà nínú ìgbàgbọ́ Ábúráhámù? Nípa bẹ́ẹ̀, wọ́n kàn pète láti mú un yí padà kúrò nínú ìgbàgbọ́ rẹ̀. Allāhu wá sọ pé: “142 Àwọn òmùgọ̀ nínú àwọn ènìyàn náà yóò sọ pé: ‘Kí ló mú wọn kúrò lójú ọ̀nà tí wọ́n ń dojú kọ nínú àdúrà wọn ní àṣáájú? O si maa se amona eniti O ba fe. 143 Báyìí ni àwa fi yín ṣe orílẹ̀-èdè àárín jù lọ, kí ẹ lè jẹ́ ẹlẹ́rìí fún àwọn ènìyàn, àti kí ìránṣẹ́ náà lè jẹ́ ẹlẹ́rìí fún yín; Ati pe a ko ṣeto itọsọna ti o dojukọ tẹlẹ, ayafi lati ṣe iyatọ (bayi) awọn ti o tẹle ojiṣẹ ati awọn ti o yipada (lodi si i) …” (Suratu al-Baqara 2: 142-143).

* Ni akọkọ Muhammadu ti jẹ ki gbogbo awọn Musulumi gbadura si ọna Jerusalemu. Ni ṣiṣe bẹ o fẹ lati gba awọn Ju si Islamu. Sibẹ nigbati awọn Ju di ara wọn le si Islamu ti wọn si nfi Muhammadu ṣe ẹlẹyà ni gbangba, o fọ pẹlu gbogbo awọn aṣa ti awọn eniyan Majẹmu Lailai o si ni idagbasoke ẹsin Islamu tirẹ, aṣa ati awọn iṣe. Iyipada ni itọsọna ti adura lati Jerusalemu si Mekka jẹ isinmi ikẹhin laarin Muhammadu ati awọn Ju.

5.02.7 -- Ọrọ Muhammadu ni Bazaar ti awọn Juu Banu Qaynuqa’ ni Medina

Nigbati Olohun ti pa awon Kuraishati ni Ogun Badr, Muham-madu ko awon Yahudi si ibi alapata Banu Qaynuqa’, ni kete ti o pada si Medina. Ó sọ pé: “Ẹ̀yin Júù! Ẹ yipada si Islam ṣaaju ki Olohun to yọ ọ lẹnu gẹgẹ bi o ti ṣe awọn ara Qurayṣi.” * Wọn dahun, sibẹsibẹ: “Maṣe jẹ ki a tan ararẹ jẹ nipasẹ igbero ara rẹ! Ìwọ ti pa àwọn ará Kuráìsì kan, tí wọn kò ní ìrírí àti ìmọ̀ nínú ogun. Nípasẹ̀ Ọlọ́run, tí ẹ bá bá wa jà, ẹ ó rí i pé a jẹ́ ènìyàn irú èyí tí ẹ kò rí rí.” Allāhu wá sọ pé: “12 Sọ fún àwọn tí wọ́n tako ìgbàgbọ́ pé, ‘A ó ṣẹ́gun yín, a ó sì kó yín jọ sínú iná ọ̀run àpáàdì, ibi ìsinmi tó burú jáì. 13 ? wọ́n rí wọn ní ìlọ́po méjì iye wọn pẹ̀lú ojú wọn gan-an. Allāhu ń fi ìsẹ́gun Rẹ̀ múlẹ̀ fún ẹni tí Ó bá fẹ́. Nípa bẹ́ẹ̀, ìkìlọ̀ wà fún àwọn tí wọ́n ní agbára láti pa á mọ́.” (Sura Al’Imran 3:12-13).

* Lẹ́yìn ìṣẹ́gun tí àwọn Mùsùlùmí ṣẹ́gun àwọn Kùráìṣì nígbà Ogun Badr – tí wọ́n jẹ́ ìlọ́po méjì sí mẹ́ta ní ipò ọlá jùlọ - Muhammadu ámù bẹ̀rẹ̀ sí í halẹ̀ mọ́ àwọn Júù ní gbangba, ó ní àbájáde búburú yóò wà tí wọn kò bá di Mùsùlùmí. O si gbe idoti si wọn ẹya ni Medina, ọkan lẹhin ti awọn miiran, ṣẹgun wọn o si fi agbara mu wọn lati emigrate. Wọ́n ní láti fi àwọn ohun ìní wọn àti ohun ìjà wọn sílẹ̀ sẹ́yìn.

5.02.8 -- Bawo ni Muhammadu ṣe lọ sinu ile-iwe Juu

Muhammadu lẹẹkan wọ ile-iwe Juu kan o si pe awọn Ju pejọ nibẹ lati gbagbọ ninu Allah. Nu’man ibn Amr ati Harith ibn Zaid beere lọwọ rẹ pe kini ẹsin ti o ni. Ó dáhùn pé: “Ìsìn Ábúráhámù.”* Àwọn wọ̀nyí dáhùn pé: “Júù ni Ábúráhámù.” Mu-hammadu fẹ lati jẹ ki Torah pinnu laarin wọn. Ṣugbọn wọn kọ. Olohun sọ kalẹ pe: “23 Iwọ ko ha ti ri awọn ti wọn fun ni ipin tira ti wọn pe wọn si tira Ọlọhun, ki o le ṣe idajọ laaarin wọn, lẹyin naa ti ẹgbẹ kan ninu wọn yipada, ti wọn si yapa? 24 Ìyẹn ni pé, nítorí tí wọ́n wí pé, ‘Iná kò ní fọwọ́ kan wa, àfi fún iye ọjọ́ kan’, ohun tí wọ́n sì dá ẹ̀tàn ti tan wọ́n nínú ẹ̀sìn wọn.” (Sura Al-’Imran 3:23-24).

* Pẹlu ẹtọ pe Islamu ni ẹsin Abraham, Muhammadu tun gbiyanju lẹẹkan si lati ṣẹgun awọn Ju si Islamu.

Nigbati awọn kristeni lati Najran ati awọn Rabbi pade pẹlu Mu-hammad lati ṣe ariyanjiyan, awọn Rabbi sọ pe: "Abraham kii ṣe nkan miiran ju Juu!" Àmọ́, àwọn Kristẹni tẹnu mọ́ ọn pé Ábúráhámù ti di Kristẹni. Lẹ́yìn náà ni Allāhu sọ̀kalẹ̀ pé “65 Ẹ̀yin ènìyàn Ìwé náà! Eṣe ti ẹnyin fi nfi ara rẹ̀ jiyàn nipa Abraham? A ko sọ Tara ati Injila kalẹ ayafi lẹhin rẹ. Ṣe o ko loye? 66 Ẹ̀yin ni ẹ̀ ń jiyàn lòdì sí ohun tí ẹ ní ìmọ̀ nípa rẹ̀; Ẽṣe ti ẹnyin fi nfi ariyanjiyan si nkan ti ẹnyin kò ni imọ nipa rẹ̀? Ó dára, Allāhu mọ̀, ẹ kò sì mọ̀. 67 Ábúráhámù kì í ṣe Júù tàbí Kristẹni; kàkà bẹ́ẹ̀ ó jẹ́ Hanif (ẹni tí ó yí padà kúrò nínú ìbọ̀rìṣà) àti Mùsùlùmí (ẹni tí ó tẹríba fún Allahu);* kò sì sí nínú àwọn abọ̀rìṣà.” (Sura Al'Imran 3:65-67).

* Muhammad gbiyanju lati ṣe afihan Abraham gẹgẹbi Musulumi olooto. Lẹhin awọn igbiyanju asan siwaju sii lati gbiyanju ati ṣẹgun awọn Ju si Islamu, o fọ ifọrọwerọ pẹlu wọn o si beere iyapa ti o tẹle lati ọdọ wọn pẹlu ifihan ti Allah.

Àwọn kan lára àwọn onígbàgbọ́ ti jẹ́ ọ̀rẹ́ àwọn Júù tẹ́lẹ̀, níwọ̀n bí wọ́n ti jẹ́ aládùúgbò tàbí alájọṣepọ̀ nígbà ayé àìmọ̀kan. Lẹ́yìn náà, Allāhu kọ wọ́n ní irú ìbáṣepọ̀ bẹ́ẹ̀, ní ti pé Ó sọ pé: “118 Ẹ̀yin tí ẹ gbàgbọ́, ẹ má ṣe mú àwọn mìíràn gẹ́gẹ́ bí àbójútó yín ju àwọn onígbàgbọ́ ẹlẹgbẹ́ yín lọ! Wọn kò dá nǹkankan sí láti bà ọ́ jẹ́; wọ́n ń yán hànhàn fún ohun tó ń mú ọ jìyà. Ìkórìíra ti farahàn láti ẹnu wọn, ohun tí ọmú wọn sì fi pamọ́ ju èyí lọ. A ti se alaye awon ayah (ami iyanu) fun yin ti e ba ye yin. 119 Ẹ̀yin ni ó fẹ́ràn wọn, wọn kò sì fẹ́ràn yín; ati pe o gba gbogbo Iwe naa gbọ …” SSuratu Al'Imran 3:118, 119).

5.02.9 -- Isẹlẹ laarin Abu Bakr ati Finhaso

Abu Bakr ni ẹẹkan wọ ile-iwe Juu kan. Ibẹ̀ ló ti rí ọ̀pọ̀ èèyàn àti ọ̀kan lára àwọn Rábì tó tóbi jù lọ, tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Finhas, péjọ. Rabbi miiran wa ti a npè ni Ashya pẹlu.

Abu Bakr sọ fún Finhas pé: “Ègbé ni fún ọ! Bẹru Allah ki o si di Musulumi! Nipa Olohun, o mo wipe Muhammadu ojise Olohun ni ti o se afihan ododo nipa Olohun fun o. ‘... Iwọ yoo rii pe o mẹnuba ninu Torah ati Injila …’ (Sura al-A’raf 7: 157)”.

Nípa bẹ́ẹ̀, Finhas dáhùn pé: “Nípasẹ̀ Ọlọ́run, a kò nílò Allāhu rẹ. O nilo wa! A kì í yíjú sí i bó ṣe ń yíjú sí wa. A le ṣe laisi rẹ ju on pẹlu wa lọ. Bí bẹ́ẹ̀ kọ́, òun kì yóò yá owó wa, kò ní jẹ́ kí o gba èlé, ṣùgbọ́n o fún wa ní èlé.

Abu Bakr fò sinu kan ibinu ati ki o lù Finhas pẹlu kan lile fe si awọn oju. Ó wá sọ pé: “Nípasẹ̀ ẹni tí ẹ̀mí mi wà nínú ìṣàkóso rẹ̀, tí kì í bá ṣe májẹ̀mú tó wà láàárín wa ni èmi ìbá ge orí rẹ kúrò, ìwọ ọ̀tá Allāhu. Finhas lọ si Muhammadu ati ki o rojọ fun u nipa ohun ti ọrẹ rẹ ti ṣe. Muhammadu beere lọwọ Abu Bakr kini o jẹ ki o ṣe bẹ. Abu Bakr sọ pe: “Ọta Allah yii sọ ọrọ ẹgan. O sọ pe Allah nilo awọn Ju, ṣugbọn awọn tikarawọn le ṣe laisi rẹ. Nítorí náà, mo bẹ̀rẹ̀ sí bínú nítorí ọ̀rọ̀ Allāhu, mo sì gbá a ní ojú.” Fin-has sẹ pe o sọ awọn ọrọ wọnyi, nibi ti Ọlọhun sọ awọn wọnyi han gẹgẹbi idaniloju ọrọ Abu Bakr ati lati tako Finhas: “Ọlọhun ti gbọ ọrọ awọn ti o sọ pe: 'Dajudaju Ọlọhun jẹ ta-laka ati pe a jẹ ọlọrọ. kọ ohun ti wọn ti sọ, ati pipa wọn ti awọn Anabi pa laini ẹtọ, A o si sọ pe, ‘Ẹ tọ́ ina gbigbona wò’’” (Suratu Al-Imran 3:181).

* Ẹ̀gàn àwọn Júù sí Allah wọ àwọn Mùsùlùmí lọ́kàn. Àwọn Júù jẹ́ ọlọ́rọ̀. Awọn Musulumi ya owo lọwọ wọn lati nọnwo fun ipolongo ologun wọn ati sisan owo ele, botilẹjẹpe ninu Islamu o jẹ ewọ lati gba ele. Àwọn Júù fi àgàbàgebè yìí ṣe yẹ̀yẹ́, wọ́n kẹ́gàn àwọn Mùsùlùmí, wọ́n sì tẹ́ wọn lọ́rùn. Lati oye Islamu, ọrọ ti awọn Ju jẹ dọgba si ọrọ-odi. Èyí mú kí wọ́n jẹ́ “ọ̀tá Allāhu” ni wọ́n.

5.02.10 -- Bí àwọn Júù ti sẹ́ Ìfihàn náà

Sukayn àti Adi ibn Zaid sọ fún Muhammad pé: “Kò jẹ́ aimọ̀ fún wa pé Allāhu fi ohunkóhun hàn ẹlòmíràn lẹ́yìn Mósè. Eyi ni nigba ti ayah Al-Qur’aani ti o tẹle e han: “163 A ti sọ kalẹ fun ọ gẹgẹ bi A ti sọkalẹ fun Nuha ati awọn anabi lẹyin rẹ, A si ṣipaya fun Ibrahima ati Ismaila ati Isaaki ati Yakubu ati awọn ẹya ati Isa (Jesu) ati awọn ẹya. Joba ati Yunusa ati Aaroni ati Solomoni A si mu Zabur kan wa fun Dafidi (Orin Dafidi); 164 Atipe A ti sp awon ojise? Allāhu sì sọ̀rọ̀ tààràtà fún Mósè; 165 awọn ojiṣẹ ti n mu ihinrere ati ikilọ fun ki awọn eniyan ma baa ni ariyanjiyan si Ọlọhun lẹyin awọn ojisẹ (ti de). Alagbara ni Allah, ologbon.” (Sura al-Nisa’ 4:163-165). Muhammad sọ fun awọn Juu miiran ti o farahan niwaju rẹ pe: "Ṣe o ko mọ, nipasẹ Ọlọhun, pe Ọlọhun ti ran mi si nyin?" Wọ́n fèsì pé: “Rárá, a kò mọ̀ bẹ́ẹ̀, a kò sì lè jẹ́rìí sí i.”

5.02.11 -- Bawo ni Wọn Papọ Lati Pa Muhammadu

Muhammad once went to the Banu al-Nadir and asked them for their help regarding the ransom money for the Amirites, among whom several had been killed by Amr ibn Umaiyya al-Damri. When they were assembled together alone, they said: “You will never find Muhammad nearer to you than he is now. Who will be the one to climb up this house and throw a stone upon him in order for us to gain our peace from him?” Amr ibn Jhash ibn Ka’b said: “I will!” But Muhammad got word of their plans and distanced himself from them. Allah then revealed: “O you who have believed, remember Allah's blessing upon you, when certain people wanted to stretch their hands against you, and He held back their hands from you. So fear Allah; and in Allah let the believers put their trust” (Sura al-Ma’ida 5:11).

Ni ẹẹkan wa Nu'man ibn Adha, Bahri ibn Amr ati Sha's ibn Adi si Muhammadu ati pe wọn sọrọ pẹlu rẹ. O si pè wọn lati wa si odo Allah ati ki o kilo wọn ti ibinu Re. Wọ́n wá sọ pé: “Kí ló dé tí o fi ń halẹ̀ mọ́ wa, Muhammadu? Àwa jẹ́ ọ̀rẹ́ àti ọmọ Ọlọ́run, gẹ́gẹ́ bí àwọn Kristẹni ṣe sọ.” Olohun si sọ pe: “Ati awọn Yahudi ati awọn Nasara sọ pe: ‘Ọmọ Ọlọhun ni awa ati awọn olufẹ Rẹ.’* Sọ pe: Njẹ ki lo de ti O fi jẹ yin nitori awọn ẹṣẹ yin? Bẹ́ẹ̀kọ́ ẹ̀yin jẹ́ bíkòṣe ènìyàn àwọn tí Ó dá. O si maa se aforijin fun eni ti o ba fe, O si maa n se eni ti o ba fe, atipe ti Olohun ni ijoba sanma ati ile ati ohun ti o wa laarin won ati pe odo Re ni ipadabo wa” (Sura al-Ma’ida 5:18).

* Muhammadu àti àwọn ọmọlẹ́yìn rẹ̀ mọ̀ pé àwọn Kristẹni (àti nígbà míì àwọn Júù pẹ̀lú) sọ pé: “Ọmọ Ọlọ́run ni wá.” Ìjìyà wọn àti ikú wọn, bí ó ti wù kí ó rí, dí Muhammadu lọ́wọ́ láti gbàgbọ́ nínú ipò ànfàní wọn. O ri ni-nu gbogbo ijiya ti wọn ba pade ijiya Allah. Kò lè lóye ìjìyà gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìbáwí àtọ̀runwá àti gẹ́gẹ́ bí àmì oore-ọ̀fẹ́ àtọ̀runwá.

5.02.12 -- Muhammadu ati ijiya fun agbere

Nigbati Muhammadu wa si Medina, awọn Rabbi ti pejọ ni ile-iwe nitori ọkan ninu awọn ọkunrin wọn ti ṣe panṣaga pẹlu obi-rin Juu ti o ni iyawo. Wọ́n sọ pé: “Rán ọkùnrin àti obìnrin náà lọ sọ́dọ̀ Muhammadu, kí o sì fi í sílẹ̀ fún un láti ṣèdájọ́ wọn.* Tí ó bá ṣe ìdájọ́ gẹ́gẹ́ bí o ti ṣe, ní ti pé ó fi Tajbiya lé wọn lórí, ẹ tẹ̀ lé e, nítorí pé ọmọ aládé ni. (Tajbiya tumo si lati fi okùn ti a se lati inu okun ti a ti fi odu dudu semeared; awon aburu ni oju won di dudu. Leyin eyi, a gbe awon mejeeji sori kẹtẹkẹtẹ meji ti won si yi oju won si iru). Ti o ba jẹ pe, sibẹsibẹ, Muhammadu da wọn lẹbi lati sọ wọn ni okuta, lẹhinna o jẹ woli. Ẹ ṣọ́ra kí ó má baà jà yín lólè.”

* Ofin Islamu ko, lakọkọ ati ṣaaju, wa lati ṣe akiyesi ẹri-ọkan, ṣugbọn dipo pinnu lati jẹ oluṣe buburu ni iya. O jẹ ofin ijiya ti o nilo awọn agbara alase ti ipinle. Islamu jẹ ẹsin ti ofin; o gbọdọ ṣẹda ipinle ẹsin, laisi eyiti ofin ko le ṣe.

Nitori naa wọn lọ si ọdọ Muhammadu wọn si pe e lati ṣe idajọ lori ọkunrin yii ati obinrin yii. Muhammadu lọ sọdọ awọn Rabbi ni ile-iwe o si sọ pe: “Ẹ mu ẹni ti o kẹkọ julọ laarin yin wa fun mi!” Wọn gbe Abd Allah ibn Suriya siwaju rẹ. Muhammadu wa nikan pẹlu Abd Allah ibn Suriya, ẹniti o jẹ ọdọ - ọkan ninu awọn abikẹhin ninu wọn - o si ṣe iwadii ọrọ naa nipa sisọ fun u pe: “Mo fi ọ bura fun Ọlọhun ati pe Mo ṣe iranti rẹ ti idaduro Al-lah laarin awọn ọmọ Israeli. Ṣé ẹ kò mọ̀ pé nínú Òfin, Ọlọ́run ń fi òkúta fìyà jẹ panṣágà?” Ó dáhùn pé: “Bẹ́ẹ̀ ni, láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run, wọ́n sì mọ̀ pé ońṣẹ́ ni ọ́, wòlíì, síbẹ̀ wọ́n ń ṣe ìlara rẹ.” Muham-madu lẹhinna fun ni aṣẹ lati sọ awọn panṣaga mejeeji ni okuta ṣaaju ẹnu-ọna mọsalasi rẹ, lẹgbẹẹ Banu Ghanm ibn Malik.

* Lọ́nà kan náà, Jésù pẹ̀lú pàṣẹ pé kí wọ́n sọ panṣágà obìnrin náà lókùúta, kìkì àfikún pé: “Ẹni tí kò bá sí ẹ̀ṣẹ̀ láàárín yín, kí ó kọ́kọ́ sọ òkúta lù ú.” Látàrí ìyẹn, gbogbo àwọn olùfisùn náà, títí kan àwọn olódodo àti àwọn ọmọ ẹ̀yìn, bẹ̀rẹ̀ sí lọ. Jésù, Ẹni tí kò lẹ́ṣẹ̀, ì bá ní láti sọ ọ́ lókùúta. Sug-bon ko se e. Ní ṣíṣe bẹ́ẹ̀ ṣé Ó rú òfin bí? Rara! Ó gbé ẹ̀bi ẹlẹ́ṣẹ̀ lé ara Rẹ̀, ó sì kú sí ipò rẹ̀.

Nigba naa ni Ọlọhun sọ kalẹ pe: “Iwọ ojisẹ, maṣe jẹ ki wọn ba ọ ninu awọn ti o n ba ara wọn ja ni aigbagbọ, iru awọn ti wọn n fi ẹnu wọn sọ pe, ‘A ti gbagbọ’, ṣugbọn ọkan wọn ko gbagbọ; ninu awon Yahudi si ni awon ?niti ngbQ iro, ti nfi eti si awon enia miran, ti ko ti wa ba r?. Wọ́n yí ọ̀rọ̀ náà pa dà kúrò ní ipò wọn, pé, ‘Bí èyí bá hàn ọ́, nígbà náà, gbà á; ti a ko ba si fi i han (i.e. awọn okuta), nigbana kiyesara!’ ...” (Sura al-Maida 5:41). Muhammad ti sọ awọn Ju meji ni okuta ni ẹnu-ọna niwaju Mossalassi rẹ. Nígbà tí wọ́n fi òkúta lu ọkùnrin náà, ó wó lulẹ̀ mọ́lẹ̀ mọ́ àwọn olólùfẹ́ rẹ̀, tí wọ́n fi pa àwọn méjèèjì pa pọ̀. Ise Olohun ni, eniti o je ki ojise re tu ijiya agbere jade.

* Ẹ̀tàn àrékérekè àwọn Júù, tí ó túmọ̀ sí láti dán wòlíì Muhammadu ad wò lórí ìpìlẹ̀ ìdájọ́ rẹ̀ lórí àwọn panṣágà, mú wọn ní ẹ̀sùn tí kò lè tẹ́wọ́ gbà wọ́n pé wọ́n ti tako àwọn ọ̀rọ̀ Tórà. Láti ìgbà náà ni àwọn Mùsùlùmí ń tẹnumọ́ pé Bibeli jẹ́ ìfihàn ojúlówó ti Allāhu ní ìpilẹ̀ṣẹ̀, ṣùgbọ́n pé nínú ìrísí rẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ àwọn lẹ́tà náà ti yí padà tí àwọn Júù sì ti yí padà. Bayi ni Kurani di apewọn, ti n kede otitọ bi eke lori ipilẹ iro.

5.02.13 -- Bí àwọn Júù ti sẹ́ Òjíṣẹ́ Kírísítì

Abu Yasir ibn Akhtab, Nafi' ibn Abi Nafi', Azir ibn Abi Azir, Kha-lid, Zaid, Izar ibn Abi Izar ati Ashya wa si odo Muhammadu o si bi i lere nipa awon ojise ti o gbagbo ninu Muhammadu wipe: “…Awa. ti gba Allah gbọ ati ohun ti o sọ kalẹ si wa ati ohun ti A sọkalẹ si Ibrahima ati Ismaila ati Isaaki ati Yakubu ati awọn ẹya ati ohun ti a mu wa ba Musa ati Isa (Jesu) ati ohun ti a mu wa ba awọn anabi lati ọdọ wọn. Oluwa; a kò ní ìyàtọ̀* láàárín èyíkéyìí nínú wọn. Awa si jẹ olutẹriba fun Un” (Suratu al-Baqara 2:136). Nígbà tí ó tún mẹ́nu kan Kristi, wọ́n sẹ́ wòlíì rẹ̀, wọ́n sì sọ pé: “A kò gba Kristi gbọ́ tàbí ẹnikẹ́ni mìíràn tí ó bá gbà á gbọ́.”** Látàrí èyí, Ọlọ́run sọ pé: “Ẹ sọ pé: ‘Ẹ̀yin Ìwé Mímọ́, ṣé ẹ̀ ń dá wa lẹ́bi. fun idi kan yatọ si pe a gba Ọlọhun gbọ, ati ohun ti A sọ kalẹ si wa, ati ohun ti A sọkalẹ tẹlẹ, ati pe ọpọ ninu yin jẹ onibalẹ?’” (Suratu al-Maida 5:59).

* Muhammadu wo ara rẹ bi ẹni ti o kẹhin ni ila ti awọn woli Majẹmu Lailai o si gbe Jesu si ipele kan pẹlu ara rẹ.
** Niwọn igba ti Muhammadu gbagbọ ninu fifiranṣẹ Kristi, awọn Ju kọ ọ silẹ o si kọ ọ silẹ gẹgẹ bi woli tootọ. Igbagbọ Muhammadu ninu Jesu mu atako awọn Ju fun u.

Ni igba kan wa Raafi' ibn Haritha, Sallam ibn Mishkam, Malik ibn Dhayf ati Raafi' ibn Huraimala wa si ọdọ Muhammad o si wi fun u pe: “Ṣe iwọ ko beere Muhammad, lati tẹle ẹsin ati ẹkọ Abraham ati pe ki o gbagbọ ninu Torah wa ati láti jẹ́wọ́ pé òtítọ́ àtọ̀runwá wà nínú rẹ̀?” Muhammad dahun pe: “Dajudaju, ṣug-bọn o ti pinnu lati ṣe awọn ayipada ninu rẹ ati fi ohun ti o wa ni-nu rẹ pamọ, bii majẹmu ti Ọlọrun ṣe adehun pẹlu rẹ. Ìwọ fi ohun tí ó wà nínú rẹ̀ pamọ́ àti èyí tí ìwọ ìbá ti kéde fún àwọn ènìyàn. Mo ya ara mi sọ́tọ̀ kúrò nínú àwọn iṣẹ́ tuntun tí o ṣe.”* Àwọn Júù sọ pé: “A di ohun tí a ní mú ṣinṣin. A duro ninu itọsọna atọrun-wa ati ni otitọ ayeraye. A ko gbagbọ ninu rẹ tabi tẹle ọ!” Olohun sokale pe: “Sọ wipe: Ẹnyin ti ara iwe, ẹ ko jẹ nkankan titi ẹ o fi gbe Tara ati Injila ati ohun ti a sọkalẹ fun yin lati ọdọ Oluwa yin.”** Ohun ti A sọ kalẹ fun yin lati ọdọ Oluwa rẹ yoo jẹ nitõtọ pọ ọpọlọpọ ninu wọn ni irẹjẹ ati aigbagbọ. Ṣùgbọ́n má ṣe rẹ̀wẹ̀sì nítorí àwọn aláìgbàgbọ́!” (Sura al-Mai’ida 5:68).

* Muhammadu fi ẹsun kan awọn Ju pẹlu iyipada tabi piparẹ awọn oriṣiriṣi awọn ọrọ ti Torah. Ó dá a lójú pé a ti sọ tẹ́lẹ̀ nípa rẹ̀ nínú Májẹ̀mú Láéláé. Nítorí pé wọ́n kọ̀ láti mọyì rẹ̀, ó sọ pé irọ́ ni àwọn ẹsẹ Bíbélì. Oun ko nifẹ ninu otitọ, ṣugbọn nikẹhin ni igbega ti ara rẹ.
** Ẹsẹ yii ninu Kur’ani le jẹ ipe ti o lagbara si ironupiwada fun gbogbo awọn Ju ati awọn Kristeni ti o ba jẹ pe gbolohun ọrọ ti o tẹle e ko wa, iyẹn ni pe, ki wọn tun gbagbọ ninu eyiti Muhammadu sọ han.

Nahman ibn Zaid, Qardam ibn Ka’b ati Bahri ibn Amr wa si ọdọ Muhammadu wọn si sọ fun un pe: “Ṣe o ko mọ pe lẹyin Allah awọn ọlọrun miran tun wa?”* O dahun pe: “Rara, Ọlọhun kan ṣoṣo ni o wa. Nítorí ìdí èyí ni a ṣe rán mi, ìgbàgbọ́ yìí sì ni mo fi pè ọ́.” Olohun sọ kalẹ pe: “19 Sọ pe: ‘Kinni ẹri ti o tobi julọ?’ Sọ pe, ‘Ọlọhun ni ẹlẹri laarin emi ati iwọ, ati pe Kur’ani yii ni a sọ kalẹ fun mi ki n le maa kilo fun yin nipa rẹ ati ẹnikẹni ti o ba de. Ṣé ẹ jẹ́rìí sí i pé àwọn ọlọ́run mìíràn wà pẹ̀lú Allāhu?’ Sọ pé: ‘Èmi kò jẹ́rìí sí ìyẹn Ìwé náà mọ̀ ọ́n bí wọ́n ti mọ àwọn ọmọ wọn. Àwọn wọ̀nyẹn ti pàdánù ara wọn, nítorí náà wọn kò gbàgbọ́” (Sura al-An’am 6:19-20).

* Awọn Ju fẹ lati tan Muhammadu lati sọ pe o tun gbagbọ ninu awọn ọlọrun miiran ni ikoko. Ṣugbọn o jẹri si isokan ti Allah o si sọ pe gbogbo awọn Ju ati awọn onigbagbọ jẹ agabagebe, niwọn igba ti wọn kọ wolii rẹ, eyi ti o ṣebi pe o ti sọ asọtẹlẹ kedere ninu Iwe Mimọ wọn.

Sallam ibn Mishkam, Nu'man ibn Auf Abu Anas, Mahmud ibn Dihya, Sha's ibn Qays ati Malik ibn Saif wa sọdọ Muhammadu nigba kan, o si sọ fun u pe: “Bawo ni a ṣe le tẹle ọ, niwọn igba ti o ti kọ itọsọna adura wa silẹ ati pe ko ṣe. gbagbọ pe ọmọ Ọlọhun ni Uzayr?” Nigba naa ni Allah sọ pe: “Awọn Yahudi sọ pe ‘Uzayr (Esra) jẹ ọmọ Ọlọhun, awọn Kristeni si sọ pe Kristi ni ọmọ Ọlọhun. Ìyẹn ni ọ̀rọ̀ wọn pẹ̀lú ẹnu wọn, tí ó dà bí ọ̀rọ̀ àwọn t’ó ṣàì gbàgbọ́ ní ìṣáájú. Ki Al-lah ba won ja! Bawo ni wọn ti ṣe arekereke!” (Sura al-Tawba 9:30).

* A ko le fi idi rẹ mulẹ pe awọn Ju ni Medina tọka si Esra (Uzayr) gẹgẹ bi ọmọ Ọlọhun. Pupọ diẹ sii, Muhammadu korira awọn Ju, ti wọn bọwọ fun Esra pupọ fun didari wọn jade kuro ni igbekun Babiloni ati fun ipilẹṣẹ atunko Jerusalemu.
Awọn Kristiani, paapaa, ni a ka ninu Islam gẹgẹbi ẹgan. Muhammadu fi wọn bú ni gbangba ninu Kur’ani pe: “Ki Olohun ba wọn jagun!”, nitori wọn gbagbọ ninu Kristi, Ọmọ Ọlọrun (Sura al-Tawba 9:30). O wa ni pato nihin pe gbogbo itumọ-daradara, ibaraẹnisọrọ ti eniyan pẹlu awọn Musulumi pari.

Mahmud ibn Sayhan, Nu’man ibn Adha, Bahri ibn Amr, Uzayr ibn Abi Uzayr ati Sallam ibn Mishkam wa si ọdọ Muhammadu o si wi fun u pe: “Njẹ otitọ ni pe ifihan rẹ jẹ ofin lati ọdọ Ọlọhun bi? A rí i pé ó yàtọ̀ pátápátá sí Tórà?”* Muhammadu dáhùn pé: “O mọ̀, láti ọ̀dọ̀ Allāhu, ó ti ọ̀dọ̀ Allah wá. Ìwọ rí i tí a kéde rẹ̀ nínú Ìwé Mímọ́ rẹ, àti pé tí àwọn ènìyàn àti àwọn ẹ̀mí (ẹ̀mí) bá darapọ̀ láti mú ohun kan jáde, wọn kò lè ṣe é.” Ṣugbọn wọn dahun - ọpọlọpọ awọn ti o wa nibẹ: "Irẹ Muhammadu, kii ṣe ọkunrin kan tabi jinni ni o kọ ọ ni gbogbo nkan?" Muhammadu dahun pe: "Iwọ mọ, nipasẹ Ọlọhun, pe lati ọdọ Ọlọhun ni o wa ati pe o ri ninu iwe-mimọ rẹ pe emi ni ojiṣẹ Ọlọhun." Ṣùgbọ́n wọ́n dáhùn pé: “Níwọ̀n ìgbà tí Allāhu ti fún Òjíṣẹ́ rẹ̀ ní agbára láti ṣe ohun tí Ó bá fẹ́, nítorí náà, mú ìwé kan sọ̀ kalẹ̀ wá fún wa láti ọ̀run kí a lè kà, kí á sì mọ òtítọ́. Bí bẹ́ẹ̀ kọ́, nígbà náà àwa fúnra wa lè mú irú nǹkan bẹ́ẹ̀ wá.” Olohun sọ kalẹ pe: “Sọ pe: “Bi o tilẹ jẹ pe awọn eniyan ati awọn jinna pade lati mu iru Kur’ani jade, wọn ki yoo mu iru rẹ jade bi o tilẹ jẹ pe ọkan ran ekeji lọwọ’”* (Suratu al-Isra’ 17:88).

* Awọn Ju nigbagbogbo ati kedere tọka si Muhammadu awọn iyatọ nla laarin Torah ati Kur’ani. Muhammadu, sibẹsibẹ, ko mura lati ṣe atunṣe tabi lati bu ọla fun otitọ.
** Musulumi gbagbọ ninu aiṣedeede, iyasọtọ, aibikita ati igbega Kur’ani, botilẹjẹpe o ni diẹ sii ju itan-akọọlẹ 100, girama ati awọn aṣiṣe otitọ.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn Júù wá sọ́dọ̀ Muhammadu, wọ́n sì sọ fún un pé: “Ọlọ́run ló dá ayé, ṣùgbọ́n ta ló dá Ọlọ́run?” Ni yi Muhammadu fò sinu iru kan ibinu ti o dagba bia ati, jade ti itara fun Allah, di-mu wọn nipa awọn irun. Gabrieli lẹhinna wa o si dakẹ, o n pe fun u lati “tunu, Muhammadu!” Jibril si tun mu idahun si ibeere wọn fun un pe: “1 “Sọ pe, ‘Allah kan ni, 2 Ọlọhun ayeraye, 3 Oun ko bi, bẹẹ ni a ko bi i. 4 Kò sì sí ẹni tí ó dọ́gba pẹ̀lú Rẹ̀.’” (Sura al-Ikhlas 112:1-4).*

* Sura 112 al-Ikhlas ko ni idahun nikan fun ibeere ti awọn Juu, ṣugbọn o tun duro fun ijusile nla ti Mẹtalọkan Mimọ: Ọlọrun kii ṣe Baba ti o bi Ọmọ, Kristi kii ṣe Ọmọ ti a bi, ati Ẹmi Mimọ. kò bá Ọlọ́run dọ́gba. Ninu Islam ko si ọlọrun kan lẹyin Allah.

Nigbati Muhammad ka ọrọ wọnyi fun wọn, wọn sọ pe: "Ṣe ape-juwe fun wa, Muhammad, irisi Ọlọhun ati apa Rẹ!" Ni yi Mu-hammad fò sinu ohun paapa ti o tobi ibinu ati ki o lẹẹkansi di-mu wọn nipa awọn irun. Gabriel tun fara han a lẹẹkansi o si sọ awọn ọrọ kanna fun u bi igba akọkọ. Ó mú ìdáhùn Allāhu wá fún un sí ìbéèrè wọn pé: “Wọ́n fojú kéré agbára Allāhu tòótọ́. Ni Ojo Ajinde Oun yoo di gbogbo aiye di ọwọ Rẹ ti yoo si sọ awọn ọrun soke ni ọwọ ọtun Rẹ. Ogo ni fun O! Aga Olohun ga ju ohun ti won n se po....(pelu re)!” (Sura al-Zumar 39:67).*

* Muhammadu ko le gba ara rẹ laaye lati lo anthropomorphisimu ninu awọn apejuwe rẹ ti Allah, eyiti awọn Mu’tazilites ti sọ di ẹmi nigbamii.

5.02.14 -- Awọn Aṣoju ti awọn Kristeni lati Najran ni Medina

Ni akoko kan ti awọn onigbagbọ ọgọta ọgọta kan wa lati Najran si Muhammadu. Lára wọn ni mẹ́rìnlá lára àwọn tí a kà sí pàtàkì jù lọ ní àgbègbè wọn, àti lára àwọn mẹ́ta tí wọ́n fi gbogbo ẹrù iṣẹ́ lé lọ́wọ́. Al-‘Aqib ni Emir ti awọn eniyan, okunrin oye ati ig-bimọ ti wọn tẹle. Orukọ rẹ gangan ni Abd al-Masih. Al-Sayyid ni oludamọran wọn ti o dara julọ, oluṣeto awọn irin-ajo ati apejọ wọn. Orukọ otitọ rẹ ni Al-Ayham. Ẹkẹta ni Abu Haritha ibn 'Alqama, biṣọọbu, imam ati olori ile-iwe wọn. Wọ́n níyì gidigidi, ó ti kẹ́kọ̀ọ́ púpọ̀, a sì kà á sí ẹlẹ́kọ̀ọ́ ìsìn. Àwọn Ọba Kirisẹ́ńdọ̀mù ti bọlá fún un, wọ́n fún un ní ọjà àti ìránṣẹ́, wọ́n kọ́ àwọn ìjọ fún un, wọ́n sì fi ẹ̀rí ojú rere wọn fún un, nítorí wọ́n ti gbọ́ nípa ẹ̀kọ́ ńlá àti ìgbàgbọ́ tó ní ìtara. *

* Aṣojú àgbàyanu àwọn Kristẹni láti Àríwá Yemen, tí ọmọ aládé kan àti bíṣọ́ọ̀bù rẹ̀ ṣamọ̀nà, mú àríyànjiyàn kejì wáyé láàárín àwọn Mùsùlùmí àti Kristẹni, lẹ́yìn ìgbọ́ràn tí àwọn Mùsùlùmí olùwá-ibi-ìsádi ṣe tẹ́lẹ̀ lẹ́yìn tí wọ́n dé Etiópíà.

Nigbati awọn kristeni lati Najran de si Medina, wọn lọ si Mu-hammadu ni Mossalassi. O kan se adura osan ni. Aso wọn ati awọn ẹwu-aṣọ wọn jẹ asọ ti ara ilu Yemeni ti o dara julọ ati awọn rakunmi wọn wa lati ọdọ Banu al-Harith ibn Ka’b. Ọkan ninu awọn ẹlẹgbẹ Muhammadu sọ ni akoko yẹn pe: "A ko tii ri iru aṣoju bẹẹ tẹlẹ." Níwọ̀n bí àkókò àdúrà wọn náà ti sún mọ́lé, àwọn náà wọ mọ́sálásí, wọ́n sì gbàdúrà. Muhammadu sọ pe: "Jẹ wọn!" Wọ́n gbadura sí ìhà ìlà oòrùn.

Muhammadu sọrọ si Abu Haritha, al 'Aqib ati al-Ayham. Kris-tẹni ni wọ́n ní ìbámu pẹ̀lú ìgbàgbọ́ olú ọba, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ní àwọn ọ̀nà kan wọ́n yàtọ̀ láàárín ara wọn. Wọ́n sọ, gẹ́gẹ́ bí gbogbo àwọn Kristẹni pé: “Jésù ni Ọlọ́run, Ọmọ Ọlọ́run àti ìdá mẹ́ta nínú mẹ́ta.” Wọ́n sọ pé òun ni Ọlọ́run nítorí pé Ó jí òkú dìde, ó wo àwọn aláìsàn sàn, ó sọ ohun tó fara sin payá, ó dá ẹyẹ kan láti inú amọ̀, ó sì mí sínú rẹ̀, ó sì jí dìde. * Gbogbo eleyi* ni o se pelu ase Olohun, ti o le je ami fun eda eniyan. - Wọ́n sọ pé Ọmọ Ọlọ́run ni Jésù ní ti pé kò ní bàbá kankan, ó sì sọ̀rọ̀ nínú àrọ́wọ́tótó, èyí tí kò sí ọmọ Ádámù kankan tó ṣe rí.

* Muhammadu fi opin si aṣẹ pipe ti Kristi gẹgẹbi ẹlẹda, oluwosan ati ajinde awọn okú nipa sisọ pe Jesu nikan ni anfani lati ṣe awọn iṣẹ iyanu wọnyi nitori pe Ọlọrun gba laaye fun Un o si fun u ni okun nipasẹ ẹmi mimọ. Muhammadu ko mọ pe ninu sisọ bẹẹ o n mọ Mẹtalọkan Mimọ lọna taara, ninu eyiti Ọlọrun, Kristi ati Ẹmi Mimọ ti jẹ orukọ ti wọn si ṣiṣẹ papọ ni ẹsẹ kanna (Suras al-Baqara 2:87, 253; al Maida 5:110). àti Al’ Imran 3:49).

Wọ́n tún sọ pé òun ni ìdá mẹ́ta nínú mẹ́ta, ìyẹn Ọlọ́run, Kristi àti Màríà*, nítorí pé nínú Tórà, a sábà máa ń kọ ọ́ pé: “Àwa ti ṣe, A ti pàṣẹ, A ti ṣẹ̀dá, A sì ti pàṣẹ,” nípa èyí tí ó bá jẹ́ pé Ọlọ́run jẹ́ ọ̀kan tí Òun ìbá ti sọ pé, “Mo ti ṣe, mo ti ṣẹ̀dá, mo ti pàṣẹ, mo sì ti pàṣẹ.” Awọn ẹsẹ Kur’ani farahan lodi si gbogbo awọn ẹri wọnyi.

* Awọn ẹgbẹ Onigbagbọ ni ipa lori Kurani ti o lagbara ti o kọni Mẹtalọkan Mimọ ni ninu Baba, Iya ati Ọmọ (Sura al-Maida 5:116). Gbogbo awọn ijọsin Orthodoxi, Catholici ati Evangelici kọ ẹkọ yii. Ninu awọn ijẹwọ awọn Kristeni ti igbagbọ ko si iru iru Mẹtalọkan Mimọ.

Nigbati awọn alufa mejeji ti sọrọ pẹlu Muhammadu, o si pè wọn lati fi ara wọn fun Allah (ie lati di Musulumi). Àmọ́ wọ́n dáhùn pé: “A ti tẹrí ba fún Ọlọ́run.” Muhammadu tun ṣe ipenija rẹ, ṣug-bọn wọn sọ pe: “A ti tẹriba fun Ọlọrun tipẹtipẹ.” Muhammadu wá sọ pé: “Ìwọ purọ́! Tí ẹ bá jẹ́ Mùsùlùmí, ẹ kò ní sọ pé Allāhu ní ọmọ, ẹ kò sì ní jọ́sìn àgbélébùú* tàbí kí ẹ máa jẹ ẹran ẹlẹdẹ.” Wọ́n béèrè pé: “Ta ni baba Kristi?” Muhammadu dakẹ ko si da-hun. Lati tako awọn ọrọ wọnyi ni Ọlọhun fi ibẹrẹ Sura Al ‘Imran han, pẹlu awọn ẹsẹ ti o ju ọgọrin lọ, nibi ti o ti sọ pe: “1 Alif, Lam, Mim. 2 Allah! Kò sí Ọlọ́hun mìíràn bí kò ṣe Òun, Alààyè, Olùgbàlà” (Sura Al ‘Imran 3:1-2).

* Ìkọ̀sílẹ̀ tí Ọmọ Ọlọ́run fi ẹ̀rí ọkàn rẹ̀ kọ àti kàn án mọ́ àgbélébùú ló ya àwọn Mùsùlùmí sọ́tọ̀ kúrò lára àwọn Kristẹni, ó sì sọ ẹ̀sìn Mùsùlùmí di ẹ̀sìn tó ta ko àwọn Kristẹni. Muhammadu ṣapejuwe gbogbo awọn Kris-teni gẹgẹ bi opurọ, nitori wọn gbagbọ ninu Ọmọ Ọlọrun ti wọn si di otitọ ti kàn mọ agbelebu ṣinṣin.

Nigbana ni Muhammad tẹsiwaju lati sọ pe o kọ ọrọ wọn silẹ ati pe o mọ Ọlọhun nikan gẹgẹbi ẹlẹda ati ẹniti o ṣe ipinnu, laisi alabaṣepọ. Ó sì tipa bẹ́ẹ̀ tako àìgbàgbọ́ wọn, nínú èyí tí wọ́n fi èyí tí ó jọ Ọlọ́run sí ẹ̀gbẹ́ Rẹ̀, wọ́n sì tako àwọn ẹ̀rí tí wọ́n mú wá fún Olúwa wọn. Ó fẹ́ fi hàn wọ́n pé wọ́n wà ní ìṣìnà ní ti pé ó sọ pé: “Ọ̀kan ṣoṣo ni Allāhu, kò ní dọ́gba. O wa laaye, aiku, lakoko ti o sọ pe Kristi ku, bẹẹni, paapaa ti o sọ pe a kàn a mọ agbele-bu. Sugbon Allah wa lailai. Ó dúró títí láé ní ipò Ẹlẹ́dàá Ọba Aláṣẹ Rẹ̀, nígbà tí ẹ̀yin ń pa á mọ́ pé Kristi ń rìn káàkiri láti ibì kan dé ibòmíràn.”*

* Dide Kristi ati iku etutu Re fun eda eniyan ko le loye fun Musulumi; níwọ̀n bí wọ́n ti sẹ́ ẹ̀mí mímọ́ wọn kò lè ronú lọ́nà ti ẹ̀mí.

3 Allāhu ti sọ òtítọ́ di mímọ̀ fún ọ nínú Ìwé Mímọ́ nípa ohun tí ẹ ní oríṣiríṣi èrò nípa rẹ̀. Ó ṣí Torah àti Ìhìn Rere payá, ọ̀kan fún Mósè, èkejì fún Kristi, 4 gẹ́gẹ́ bí ó ti ṣí àwọn Ìwé Mímọ́ mìíràn payá fún àwọn wòlíì mìíràn. O fi “Furqan” , han, eyiti o ṣe iyatọ laarin otitọ ati irọ ni awọn ibeere nipa Kristi ati awọn miiran, nipa ti awọn ero ti o tako.Awọn ti ko gbagbọ si awọn ami Ọlọhun yoo pade pẹlu iya ti o lagbara. Allāhu ni alágbára, Olúwa ẹ̀san. Ó ń gbẹ̀san lára àwọn tí wọ́n kọ àwọn àmì rẹ̀ lẹ́yìn tí wọ́n ti gbọ́ wọn, tí wọ́n sì mọ ohun tí wọ́n ń sọ nípa Muhammad.5 Kò sí ohun tí ó ṣẹlẹ̀ ní ọ̀run tàbí lórí ilẹ̀ ayé tí ó pamọ́ fún Allāhu. Ó mọ ohun tí wọ́n wéwèé, ẹ̀tàn wo ni wọ́n ń lò, àti ẹni tí wọ́n pè ní dọ́gba pẹ̀lú Kristi. Wọ́n fi í ṣe olúwa, wọ́n sì gbé e ga bí Ọlọ́run, nígbà tí wọ́n mọ̀ dáadáa. Nipa eyi ni wọn ṣe binu si Ọlọhun ati pe wọn sẹ i.** (Ni apakan yii olukowe ti lo ọrọ lati inu Sura Al ‘Imran 3:4-5).

* "Al-Furqan" jẹ orukọ miiran fun Kur’ani. Akọle yii tumọ si “Iyatọ ti o han gbangba” o si farahan ni igba meje ninu Kurani. Sura 25 ni a npe ni al-Furqan.
** Muhammad ti gbọ ẹri Kristẹni ti ọjọ-ori “Jesu Oluwa”, sibẹsibẹ kọ ọ. Kò fẹ́ mọ̀ pé Jésù ṣe pàtàkì ju òun lọ.

“Ọlọrun ni ẹniti o ṣe ọ ni inu bi o ti fẹ” (Sura Al’Imran 3: 6). Kristi tun jẹ ti awọn ti - gẹgẹbi gbogbo awọn ọmọ Adamu - ti a ṣẹda ninu inu. Báwo ló ṣe lè jẹ́ Ọlọ́run nígbà tó ti gba irú ipò bẹ́ẹ̀? Leyin naa, o tu ara re kuro ninu ohun ti won ti so pelu Olohun, o jewo isokan Olohun o si so pe: “…Ko si Olorun miran ayafi Oun, Alagbara ati Ologbon” (Sura Al'Imran 3:6), eniti o le daabo bo. si awQn alaigbagbQ nigbati O ba f?, atipe ?niti o le fun u (ie Kristi) awQn ami ati adua fun awon enia. “Ẹniti O sọ iwe naa kalẹ sori yin, ninu eyiti awọn ayah ti o han gbangba wa ninu eyi ti o jẹ koko-ọrọ ti iwe naa, ati awọn miiran ti o ni idamu …*” (Suratu Al-Imran 3: 7). Awọn itọka si Allah fun awọn eniyan lokun, daabobo lodi si ija, ati yago fun ẹtan. Itumọ wọn kii ṣe lati yipada tabi ṣe ifọwọyi. “… Awọn ẹsẹ wa ninu Kuran ti o le ni oye ni awọn ọna oriṣiriṣi. Nipasẹ wọn, Ọlọhun ṣe idanwo fun eniyan nipa ohun ti a gba laaye ati eewọ, ki wọn ma ba kuro ni otitọ ati yipada si aṣiṣe …” (Sura Al ‘Imran 3:7).

* Ní ìbẹ̀rẹ̀ Kur’ani, nítorí àwọn àmì fáwẹ́lì tí kò ní fáwẹ̀lì àti àlàyé tí kò sí nínú àwọn lẹ́tà náà, a lè kà ní ọ̀nà mìíràn, èyí tí ó mú oríṣiríṣi ìtumọ̀ jáde. Iru aibikita bẹẹ ko ṣee ṣe ninu Majẹmu Titun Giriki, nitori pe lẹta kọọkan jẹ asọye kedere.

“… Ní ti àwọn tí ọkàn wọn gbé yíyàpadà …” -- àwọn tí wọ́n yapa kúrò nínú ìtọ́sọ́nà, “wọn ń tẹ̀lé apá tí kò wúlò…”, èyí tí a lè yí padà, láti lè fi ìdí àwọn àtúnṣe àti àwọn èrò inú wọn múlẹ̀, láti lò ó gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí àti sí mú kí wọ́n dà bí òtítọ́, “tí wọ́n ń fẹ́ ìyapa, wọ́n sì ń fẹ́ ìtumọ̀ rẹ̀.” (Sura Al ‘Imran 3:7). O wa ninu iwe Tara: “Awa ni A da A si ti pinu”, sugbon Olohun nikan ni O lomo itumo re.

* Muhammadu ko sẹ iyasọtọ ti ara ẹni ti Ọlọrun ninu Majẹmu Lailai ni ọna pupọ (Genesisi 1:26, ati bẹbẹ lọ), sibẹsibẹ tumọ rẹ Kuran ni itumọ ti “apẹrẹ ọba”. Ó ṣeé ṣe kí Mẹ́talọ́kan jẹ́ ohun tí kò ṣeé ronú kàn lójú rẹ̀.

“Ati awọn ti o fidi mulẹ ninu imọ sọ pe, ‘A gbagbọ ninu rẹ; Gbogbo rẹ̀ wá láti ọ̀dọ̀ Olúwa wa …’” (Sura Al’ Imran 3:7). Báwo ni ìtakora ṣe lè wà, nígbà tí ohun gbogbo ti wá láti ọ̀dọ̀ Olúwa kan? Wọn gbiyanju lati ṣe itumọ apakan ti o ṣoro lati eyiti o jẹ itele, eyiti o le tumọ ni ọna kan ni-kan. Bayi ni Iwe-mimọ n ṣàn pọ ni isokan; apakan kan jẹrisi ekeji. Ẹtan funni ni ọna ati aigbagbọ ti wa ni lu. Síbẹ̀, irú ìrònú bẹ́ẹ̀ kìkì ti àwọn olóye, tí wọ́n ń gbàdúrà pé: “Olúwa, má ṣe jẹ́ kí ọkàn-àyà wa ṣìnà lẹ́yìn tí o ti ṣamọ̀nà wa (àti nígbà tí a bá ti yà kúrò nínú òtítọ́),* fún wa ní àánú lọ́dọ̀ Rẹ. Iwọ ni olufunni oore-ọfẹ” (Sura Al ‘Imran 3:8).

* Ninu ariyanjiyan ti gbogbo eniyan pẹlu awọn aṣoju Kristiani lati Najran, Muhammad ko le dahun tabi loye diẹ ninu awọn ibeere; O dagba ni gbogbo igba diẹ sii laimo, di kosemi ninu ohun unbending monotheismu.

Jù bẹ́ẹ̀ lọ, ó sọ pé: “Ọ̀rọ̀ Ọlọ́hun jẹ́rìí pé kò sí ọlọ́run mìíràn lẹ́yìn Rẹ̀ (ní ìyàtọ̀ sí ohun tí wọ́n sọ), bẹ́ẹ̀ sì ni àwọn mọlāika àti àwọn t’ó ní ìmọ̀. Òun ni Olùṣe ìdájọ́ òdodo. Ko si ọlọrun kan ayafi Oun, Alagbara, Ọlọgbọn” (Sura Al ‘Imran 3:18).

“Ẹsin ododo pẹlu Ọlọhun ni Islamu. Awon ti won fun ni tira ko se iyapaya afi leyin igbati imo ti de wa ba won pe Olohun kan soso ko si ni apegba. Wọ́n sé ara wọn le nípa ibi tí ó ń ṣàkóso láàrin wọn. Sugbon Olohun yoo yara ni idajo awon ti won ko awon ami re. Nígbà tí wọ́n bá ọ ṣe àríyànjiyàn, tí wọ́n sì wí pé, ‘A ti kọ ọ́ pé: A ti ṣẹ̀dá, ṣe, a ti pàṣẹ,’ ìwọ̀nyí jẹ́ àtakò asán. Wọn mọ ohun ti o jẹ otitọ daradara. Nítorí náà, tí wọ́n bá ń ṣe àríyàn-jiyàn, ẹ sọ pé: ‘Mo ti jọ̀wọ́ ìfẹ́ mi fún Allāhu, àti ẹnikẹ́ni tí ó bá tẹ̀ lé mi. Bí wọ́n bá ti jọ̀wọ́ ara wọn, wọ́n tọ́nà; ṣugbọn ti wọn ba yi ẹhin wọn pada, iṣẹ rẹ nikan ni lati fi ifiranṣẹ naa ranṣẹ; Allāhu sì rí àwọn ìránṣẹ́ Rẹ̀” (Suratu Al ‘Imran 3:20).

Nigbana ni awọn ọkunrin ti Iwe naa, awọn Yahudi ati awọn onigbagbọ, ni ao papọ mọ nitori awọn ẹda ati ero wọn. “26 Sọ pé: ‘Ọlọ́runmà*, Olùkọ́ ìjọba, O ń fi ìjọba fún ẹni tí o bá fẹ́, o sì ń gba ìjọba lọ́wọ́ ẹni tí o bá fẹ́, O máa ń gbé ẹni tí o bá fẹ́ ga, o sì ń tẹ ẹni tí o bá fẹ́ lọ́rẹ̀ẹ́; ọwọ́ Rẹ ni ohun rere wà; O lagbara lori ohun gbogbo. 27 Ìwọ ń mú kí òru wọ ọ̀sán, ìwọ sì ń mú kí ọ̀sán wọ òru, Ìwọ ni o mú alààyè jáde nínú òkú, ìwọ sì ń mú òkú jáde nínú alààyè, ìwọ sì ń pèsè ẹnikẹ́ni tí o bá fẹ́ láìsí ìṣirò.’” (Sura Al’ Imran 3:26,27). Iwọ nikanṣoṣo ni o le ṣe eyi, nitori iwọ wipe, Mo ti fun Jesu ni agbara lori awọn ohun, fun eyiti wọn kà a si ọlọrun kan, gẹgẹbi ji dide awọn okú, iwosan awọn alaisan, ẹda ẹyẹ lati inu amọ ati ṣiṣipaya. ti awọn ohun pamọ, ki o le ṣe e ni ami fun awọn eniyan ati lati fi idi woli rẹ mulẹ, eyiti mo fi ranṣẹ si awọn eniyan rẹ. O wa ninu aṣẹ ati agbara mi lati sẹ fun u awọn ohun miiran. Nípa agbára wolii rẹ̀ kò lè yan àwọn ọba, bẹ́ẹ̀ ni kò lè mú kí òru kọjá sí ọ̀sán tàbí ọ̀sán sí òru. Kò lè sọ àwọn alààyè di òkú. Kò lè pèsè àwọn ohun kòṣeémánìí ìgbésí ayé fún ẹnikẹ́ni lọ́fẹ̀ẹ́, nípa ìfẹ́ mi, kì í ṣe fún ẹni rere tàbí fún ènìyàn búburú náà. Lori gbogbo eyi Emi ko fi agbara fun Jesu. Wọn ko le ni ẹri eyikeyi lati eyi.**

* Eyi jẹ ọna aladura Larubawa ti orukọ Allah (Allahumma), o jẹ ibatan si Heberu “Elohim”, o si duro fun ọna pupọ ti ọrọ Allah (Sura al-Ma’ida 5:114 ati bẹbẹ lọ). Muhammadu lọ jina yi lati gbiyanju ati ki o win kristeni si Islam ti o gbà si awọn ọpọ fọọmu (Allahumma) ti Allah, ani nigba ti Pataki dimo si rẹ isokan.
**Muhammadu ko kọ oriṣa Kristi nikan ni ọna ti o ga; ó tún gbìyànjú láti ṣàlàyé lọ́nà tí ó bọ́gbọ́n mu àti lọ́nà tí ó tẹ́ni lọ́rùn. Emi Mimo ko gbe inu Muhammadu; nitori naa, ko le pe Jesu ni Oluwa (cf. 1 Korinti 12:3).

Ni eleyi Muhammad se iwaasu fun awon onigbagbo pe “31 Wipe: ‘Ti enyin ba feran Olohun, e tele mi, Olohun yio si feran yin, O si maa dari awon ese yin fun yin; Allāhu ń ṣe àforíjìn àti aláàánú’. 32 Sọ pé: ‘Ẹ gbọ́ràn sí Allāhu àti Òjíṣẹ́ náà.’ Ṣùgbọ́n tí wọ́n bá yí ẹ̀yìn wọn padà, Allāhu kò nífẹ̀ẹ́ àwọn aláìgbàgbọ́*” (Suratu Al ‘Imran 3:31,32).

* Muhammadu ṣagbe si ifẹ awọn aṣoju Kristeni fun Allah ati si igbọran ti igbagbọ wọn si i. Ó fi àforíjìn àwọn ẹ̀ṣẹ̀ tàn wọ́n gẹ́gẹ́ bí èso ìfọkànsìn wọn sí Allāhu. O tun halẹ pe Allahu yoo yipada kuro lọdọ wọn ti wọn ko ba gbagbọ ninu ifiranṣẹ Muhammadu.
“Allāhu kò fẹ́ràn àwọn aláìgbàgbo” Igba mejidinlogun ni a ko sinu Kuran pe Allah ko nifẹ awọn ẹlẹṣẹ. Ihinrere jẹri si idakeji. Nínú Jòhánù 3:16 a kà pé: “Nítorí Ọlọ́run nífẹ̀ẹ́ ayé tó bẹ́ẹ̀ gẹ́ẹ́ tí ó fi fi Ọmọ bíbí rẹ̀ kan ṣoṣo fúnni, kí ẹnikẹ́ni tí ó bá gbà á gbọ́ má bàa ṣègbé, ṣùgbọ́n kí ó lè ní ìyè àìnípẹ̀kun.””

Muhammadu si se apejuwe igbe aye Kristi fun won, ibi re gege bi erongba Olohun, o si so pe: “33 Olohun yan Adam ati Nuha ati awon ara ile Abraham ati ile Imran ju ohun gbogbo lo, iru omo ara won; Allāhu ń gbọ́, ó sì mọ gbogbo rẹ̀.”* (Sura Al ‘Imran 3:33-34).

* “‘Imrani” ninu Kurain jẹ ohun kan naa pẹlu “Amramu” ninu Majẹmu Lailai (Eksodu 6:18-20; Numeri 3:19.27; Numeri 26:58.59). Orúkọ mejeeji ni baba Mose, Aaroni ati Miriamu. Muhammadu ka idile woli yii si ẹni ti a yan. Ó rò pé láti inú ìdílé yìí ni Kristi, ońṣẹ́ Ọlọ́run ti wá, nítorí pé ó ti da Míríámù, arábìnrin Áárónì dàrú pẹ̀lú Màríà ìyá Jésù. Awọn mejeeji ni wọn pe ni “Maryam” ni ede Larubawa (Suras Maryam 19:27-29; Al ‘Imran 3:33-35).

“35 Ìyàwó Imrani sì wí pé, ‘Olúwa, mo ti jẹ́jẹ̀ẹ́ fún ọ, ní ìyàsímímọ́ ohun tí ó wà nínú mi. Gba eyi lowo mi; Ìwọ ni ẹni tí ó gbọ́, tí ó sì mọ̀.’ 36 Nígbà tí ó sì bí i, ó sọ pé: ‘Olúwa, mo bí i, obìnrin.’ – Allāhu sì mọ ohun tí ó bí; akọ ki i ṣe obinrin.* 'Mo si sọ ọ ni Maria, mo si fi iru-ọmọ rẹ le ọ lọwọ, lati daabo bo wọn lọwọ Satani egun lati dagba ni ẹwà, ti nfi agbara fun Sekariah pẹlu itọju rẹ...” (Sura Al' Imran 3: 34-37).

* Aya yii fihan ipo ailaanu ti awọn obinrin ninu Islamu.

Wọ́n sọ pé Màríà di ọmọ òrukàn. Nigbana ni a sọ itan rẹ ati ti Sakariah, bi o ti gbadura ati ohun ti a fifun u, ni pe a fi Johanu fun u. Lẹ́yìn náà ni àsọyé nípa Màríà àti ọ̀rọ̀ áńgẹ́lì náà sọ pé: “42 Ìwọ Màríà, Ọlọ́run ti yàn ọ́, Ó sì sọ ọ́ di mímọ́; Ó ti yàn ọ́ ju gbogbo àwọn obìnrin lọ. 43 … Ìwọ Maria, jẹ́ onígbọràn sí Olúwa rẹ, kí o máa wólẹ̀, kí o sì tẹrí ba níwájú Rẹ̀” (Sura Al ‘Imran 3:42-43). Lẹ́yìn náà, ó ń bá a lọ pé: “45 gẹ́gẹ́ bí àwọn áńgẹ́lì ti sọ pé: ‘Ìwọ Màríà, Ọlọ́run fún ọ ní ìyìn rere nípa ọ̀rọ̀ kan** láti ọ̀dọ̀ Ẹni tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Krístì, Isa (Jésù), ọmọ Màríà, ọlá ńlá ni yóò jẹ́ ní ayé yìí. ati atẹle, ọkan ninu awọn ti o sunmọ Allah. 46 Yóo bá àwọn ènìyàn sọ̀rọ̀ nínú àtẹ́lẹwọ́, àti àgbà, òun yóò sì jẹ́ olódodo.’” (Sura Al’Imran 3:45-46). Muhammadu ṣe afihan ipo Jesu fun wọn, ati awọn iyipada ti o ṣe lakoko idagbasoke rẹ si idagbasoke, awọn ohun ti o ni ni ibamu pẹlu gbogbo awọn miiran. Allah nikan ṣe iyatọ rẹ nipasẹ ọrọ rẹ, ni pe o le sọrọ lakoko ti o wa ni ijoko, eyi ti o jẹ ami ti woli rẹ ti o si fi fun lati fi eniyan han ti o ti fun u ni agbara.

* Maryam (Maria) nikan ni orukọ obinrin ti a mẹnuba ninu Kurani. O han ni mọkanla Sura lapapọ ti 34 igba. Wọ́n kà Màríà sí ẹni tí a yàn láàrín gbogbo àwọn obìnrin ayé yìí àti lẹ́yìn náà (Sura Al ‘Imran 3:33-47).
** Ninu Kuran ni a pe Jesu ni “Ọrọ Ọlọrun” ni igba marun. Orukọ yii jẹ iwoyi Islam ti imọran Logos ninu Ihinrere ti Johannu. Bayi ni Jesu - gẹgẹbi gbogbo awọn woli miiran - ko gbọ Ọrọ Ọlọrun nikan, ṣugbọn o jẹ Ọrọ Ọlọrun ni eniyan. Àìlẹ́ṣẹ̀ rẹ̀, nípa bẹ́ẹ̀, ni a jẹ́rìí sí nínú Kùránì, níwọ̀n bí kò ti sí ìyàtọ̀ láàárín ìhìn iṣẹ́ Rẹ̀ àti ìgbésí ayé Rẹ̀. Òun fúnra rẹ̀ ni Ọ̀rọ̀ náà. Iṣẹda, iwosan, idariji, itunu ati aṣẹ atunṣe ti Ọrọ Ọlọrun ṣiṣẹ ninu Rẹ. Oun ni ifihan ti ara ẹni ti Ọrọ Ọlọrun. Ẹnikẹni ti o ba fẹ lati mọ ifẹ Ọlọrun gbọdọ jẹ ki ọwọ rẹ dí pẹlu mimọ Jesu.

“47 ‘Oluwa’, Maria wi pe, ‘Bawo ni emi o se ni omo kan ti mo ti ri pe ko si eniyan kan ti o kan mi? O le, gẹgẹ bi ifẹ Rẹ, ṣẹda pẹlu ati laisi olubasọrọ ti ara. Nígbà tí Ó bá pàṣẹ ohun kan, Ó máa ń sọ fún un pé, ‘Jẹ́’, ó sì rí bẹ́ẹ̀.* 48 Ó sì máa kọ́ ọ ní Ìwé náà, ọgbọ́n, Tórà (tí wọ́n ti ní láti ìgbà Mósè) ,àti ìwé Ìhìn Rere, (Ìwé Mímọ́ mìíràn pé: Allāhu ti fún un ní àkọ́kọ́, àti pé nípasẹ̀ èyí nìkan ni wọ́n mọ̀ pé Allāhu yóò ránṣẹ́ lọ́jọ́ kan, lẹ́yìn Mósè,) 49 Ànábì mìíràn sí àwọn ọmọ Ísírẹ́lì’ yóò sọ fún un pé:“Mo ti wá bá yín pẹ̀lú àmì láti ọ̀dọ̀ yín Oluwa (nipasẹ eyiti iwọ yoo le rii pe emi jẹ Anabi ati ojiṣẹ lati ọdọ Ọlọhun nitõtọ). N óo dá amọ̀ fún yín bí ìrí ẹyẹ; nigbana ni Emi yoo simi si inu rẹ, yoo si jẹ ẹiyẹ ni ase Ọlọhun. Emi yoo tun wo afọju ati adẹtẹ sàn, Emi yoo si mu awọn okú di aye, nipa iyokuro Ọlọhun. Èmi náà yóò sọ ohun tí ẹ̀yin ń jẹ, àti ohun tí ẹ̀ ń fi ṣúra nínú ilé yín létí. Dajudaju ami kan wa fun yin (pe Olohun ran mi si yin), ti e ba je onigbagbo. 50 Bákan náà, tí ń fi ìdí òtítọ́ Tórà múlẹ̀, tí ó wà níwájú mi, àti láti sọ àwọn ohun kan léèwọ̀ fún yín tẹ́lẹ̀,** (nípa bẹ́ẹ̀, èmi yóò sọ fún yín pé ó ti jẹ́ ewọ yín, ẹ sì yẹra fún un. , àní ní báyìí, mo mú kí ó yọ̀ǹda fún yín, kí ẹ lè dín ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ yín kù, kí ẹ sì mú kí ẹrù ìnira yín dín kù). Emi ti wa ba nyin p?lu ami kan lati pdp Oluwa nyin; nitori naa paya Allah, ki o si gbọràn si mi. 51 Dajudaju Olohun ni Oluwa mi ati Oluwa yin (Nipa eyi ti O ti tu ara re kuro ninu ohun ti won nso nipa re, atipe nipa ohun ti o fi pe Olohun ni eleri lori won); ; snitorina sin Re. Eyi jẹ ọna titọ!” Sura Al ‘Imran 3:47-51).

* Muslims believe in the birth of Jesus by the Virgin Mary without the involvement of any man. According to the Qur’an, He was created by the word of Allah in Mary.
** Gẹgẹbi Kurani, Kristi jẹrisi aileyipada ti Torah ati pe o ni ẹtọ, gẹgẹbi Olufunni, lati yi awọn apakan ti ofin pada. Nítorí náà, gẹ́gẹ́ bí Kuran, ó ní ẹ̀tọ́ láti béèrè pé kí aráyé gbọ́ràn sí òun (Sura Al’Imran 3:50; Matteu 5:17-48).
Bi o ti wu ki o ri, ninu Ìjẹ́wọ́ igbagbọ Nicene gbogbo awọn Kristeni jẹwọ pe Jesu ni a bi ninu Maria nipasẹ Ẹmi Mimọ pe: Oun ni “Ọlọrun Ọlọrun, Imọlẹ Imọlẹ, Ọlọrun tootọ ti Ọlọrun tootọ, ti a bí, ti a kò sì dá, lati inu ohun kanṣoṣo lọdọ Baba.” Titi di oni Ijẹrisi Nicene ni idahun imq ti awọn Kristeni si awọn ẹtọ ti Islam.

“52 Nígbà tí Jésù sì mọ àìgbàgbọ́ àti ìṣọ̀tá wọn sí i, ó sọ pé: ‘Àwọn wo ni olùrànlọ́wọ́* fún Allāhu?’ Àwọn ọmọ-ẹ̀yìn náà sọ pé: ‘Awa yóò jẹ́ olùrànlọ́wọ́ fún Allāhu; a gba Allah gbo; (nitorinaa won wipe ki won le jere oore Olohun). Ki o si jẹri pe Musulumi ni awa 53 Oluwa wa, awa gba ohun ti O sọ kalẹ gbọ, awa si tẹle Ojisẹ naa. Nitori naa kọ wa pẹlu awọn ti njẹri’” (Sura Al Imran 3: 52-53). Bayi li awọn ọmọ-ẹhin nsọ, ati bayi ni igbagbọ wọn. Lẹ́yìn náà, a kọ bí Allāhu ṣe jí Jésù dìdenígbà tí wọ́n fẹ́ pa á, “Àti pé àwọn (Yahudi) tàn wọ́n jẹ,** Allāhu sì tún fi ọgbọ́n àrékérekè tàn wọ́n jẹ, Allāhu sì ni ẹni tí ó dára jù lọ nínú gbogbo àwọn tí wọ́n ń tàn jẹ.” (Sura Al ‘Imran 3:54).

* Muhammad ti gbọ ti iṣubu nla ti awọn ọpọ eniyan lati ọdọ Jesu (Johan-nu 6: 66-69) o si fun awọn ọmọlẹhin Rẹ ni awọn akọle oriṣiriṣi, ọkọọkan ni ibamu pẹlu kikankikan ati otitọ ti ọmọ-ẹhin wọn (Sura Al'Imran 3:52- 53).
** Ọ̀rọ̀ náà “fi ọgbọ́n àrékérekè” fara hàn nínú Bíbélì lẹ́ẹ̀mejì péré: Jẹ́nẹ́sísì 3:1 “Wàyí o, ejò fi ọgbọ́n àrékérekè tàn yòò ju ẹranko inú pápá èyíkéyìí lọ” àti Éfésù 6:11 : “kí ẹ̀yin kí ó bàa lè dojú ìjà kọ àwọn ẹranko náà. àwọn àrékérekè Bìlísì” Bayi ni o han gbangba pe Ihinrere sọ Ọlọhun dọgba ninu Islam pẹlu Eṣu.
Ẹtan arekereke giga julọ ti Allah jẹ eyiti o jẹ nipasẹ otitọ pe o gba Jesu la kuro ninu ikọlu awọn Ju, nitori pe a ko kàn a mọ agbelebu. Gẹgẹbi ero inu Muhammad, Allah jẹ ki Jesu sun oorun ati lẹhinna gbe e dide si ara rẹ laaye. Lati le fagilee mọ agbelebu, Allahu ti mura lati farahan bi arekereke julọ ninu gbogbo awọn ẹlẹtan. (Sura Al ‘Imran 3:54-55; Jẹnẹsisi 3:1).

Lẹ́yìn náà, ó kọ́ wọn lẹ́kọ̀ọ́, ó sì bá wọn wí pé wọ́n gbà pé àwọn Júù kàn án mọ́gi, ó sì sọ fún wọn bí Allāhu, nínú ẹ̀tàn Rẹ̀, ṣe gbé e dìde sí ọ̀dọ̀ Rẹ̀, tí ó sì sọ ọ́ di mímọ́. “Nigbati Ọlọhun sọ pe: ‘Isa (Jesu), Emi yoo mu ọ sun (nitootọ: ki o kọja lọ) Emi yoo si gbe ọ dide si ọdọ Ara mi, * Emi yoo si wẹ ọ mọ kuro ninu awọn ti wọn ṣe aigbagbọ ((awọn ti o pete ibi si ọ). Emi yoo gbe awọn ọmọ-ẹhin rẹ ga ju awọn alaigbagbọ lọ titi di Ọjọ Ajinde...’” (Sura Al ‘Imran 3:55) titi di ọrọ naa, “59 “Lọdọ Ọlọhun, ‘Isa (Jesu) dabi Adam (ṣe akiyesi daradara); O da a lati inu erupẹ, lẹhinna O sọ fun u pe, ‘Jẹ,’ o si wa. 60 Ododo lati odo Olohun wa (ie ohun ti o sokale nipa Jesu); Maṣe jẹ ninu awọn oniyemeji. (Sura Al ‘Imran 3:59-60). Bí ẹnìkan bá sọ fún ọ pé a dá Jésù láìsí àkànṣe ọkùnrin, bẹ́ẹ̀ náà ni èmi náà ti dá Ádámù láti inú erùpẹ̀, pẹ̀lú agbára kan náà, láìsí ọkùnrin tàbí obìnrin, síbẹ̀ ó jẹ́ ọkùnrin bí Jésù, pẹ̀lú ẹran ara, ẹ̀jẹ̀ àti irun. Nítorí náà, ìṣẹ̀dá Kristi láìsí àṣẹ ènìyàn kò yani lẹ́nu ju ti Ádámù lọ.”**

* Kurani jẹri pe Ọlọhun funra Rẹ gbe Jesu dide si ọdọ Rẹ. Nítorí náà, àwọn Mùsùlùmí gbàgbọ́ wọ́n sì mọ̀ pé Jésù wà láàyè, nígbà tí Màhámọ́dù ti kú nínú ibojì. Pẹlu idarukọ kọọkan ti orukọ Muhammadu, gbogbo Musulumi gbọdọ sọ pe: "Ọlọhun gbadura lori rẹ ki o si ma fun u." Niwọn bi, gẹgẹ bi oye Kur’ani, Jesu n gbe pẹlu Ọlọrun, awọn ọmọlẹhin Rẹ gba iwọn didara ti o ga ju ti awọn alaigbagbọ lọ. Pẹ̀lú àyọkà yìí, ipò àlùfáà gíga ti Jésù àti ìtújáde Ọlọ́run Mímọ́ ni a fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ (Sura Al’Imran 3:55).
** Islamu so wipe a da eniyan meta laini baba tabi iya: Adam, Efa ati Jesu. Ṣùgbọ́n a gbójú fo pé amọ̀ ni a fi dá Ádámù àti Éfà láti inú egungun ìhà Ádámù. Awọn Musulumi ntẹnumọ pe Jesu ni a ṣẹda nipasẹ ọrọ Allah. O yẹ ki o jẹ Ẹmi Ọlọrun ti a ṣẹda ninu ara. Muhammadu ko le jẹwọ pe a bi Jesu nipasẹ Ẹmi Ọlọrun.

“Ẹnikẹ́ni tí ó bá sì ń bá yín sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀, lẹ́yìn ìmọ̀ tí ó ti dé bá yín, ẹ sọ pé: ‘Ẹ wá nísinsin yìí, ẹ jẹ́ kí á pe àwọn ọmọ wa, àwọn ọmọ yín, àwọn aya wa ati àwọn aya yín, ẹ̀mí wa ati ara yín, ẹ jẹ́ kí á fi ìrẹ̀lẹ̀ gbadura. Nítorí náà, ó sì fi ègún Ọlọ́hun lé àwọn tí wọ́n ń purọ́’” (Suratu Ali-Imran 3:61).

* Awọn Musulumi gbadura awọn eegun idan ti a pinnu kii ṣe fun awọn ọkunrin nikan, ṣugbọn fun awọn ọmọkunrin ati awọn iyawo wọn. Ṣùgbọ́n Jésù pàṣẹ fún àwọn ọmọlẹ́yìn Rẹ̀ pé: “Ẹ nífẹ̀ẹ́ àwọn ọ̀tá yín, kí ẹ sì bùkún àwọn tí ń ṣépè fún yín” (Mátteù 5:44). Ibukun Kristi lagbara ju egun Allah lọ.

“62 “Dájúdájú èyí (èyí tí mo mú wá nípa Jésù) ni ìtàn òtítọ́.* Kò sí Ọlọ́hun kan bí kò ṣe Allāhu, àti pé dájúdájú Allāhu ni Alágbára àti Ọlọ́gbọ́n. 63 l Ati pe ti wọn ba yi ẹhin wọn pa-da, dajudaju Ọlọhun mọ awọn oniṣẹ ibaje. 64 Sọ pé: ‘Ẹ̀yin ènìyàn Tírà! Wa sibi oro kan (Kristi, Ọrọ Ọlọhun) ti o wọpọ laarin awa ati iwọ, pe awa ki yoo jọsin fun Allah nikan, ki a ko si ni ko nkan kan mọ Rẹ, ati pe ki yoo gba awọn oluwa fun ara wọn lẹyin Ọlọhun : 'Ẹ jẹri pe Musulumi ni wa’” (Sura Al'Imran 3: 62-64).

* Muhammadu ko ka Bibeli rara. Ó bá àwọn ọ̀rọ̀ òtítọ́ àti irọ́ sọ̀rọ̀ nípa Ìwé Mímọ́ pẹ̀lú ìrònú ńláǹlà. Ṣùgbọ́n Jésù Kristi pẹ̀lú ipò ọba aláṣẹ sọ pé: “Èmi ni òtítọ́” (Jòhánù 14:6), àti “ẹnikẹ́ni tí ó bá jẹ́ ti òtítọ́ ń gbọ́ ohùn mi” (Jòhánù 18:37).

Muhammadu pe wọn pe ki wọn gba Islamu, o si tako awọn ẹri wọn, lẹhin ti Ọlọhun ti sọ ọrọ Islam han fun u nipa Jesu ati ipin-nu laarin rẹ ati awọn onigbagbọ pe wọn gbọdọ jẹ eegun. Nígbà tí wọ́n sọ ìṣípayá yìí tì, ó tún pè wọ́n lẹ́ẹ̀kan sí i sí ẹ̀sìn Islamu.

Ṣùgbọ́n wọ́n dáhùn pé: “Jẹ́ kí a gbé ọ̀ràn náà yẹ̀wò, Abu al-Qasim.* A ó tún wá sọ́dọ̀ rẹ, a ó sì fún ọ ní ìpinnu wa.” Lẹ́yìn èyí, wọ́n fi í sílẹ̀.

* Abu al-Qasim jẹ ọkan ninu awọn orukọ ola fun Muhammadu - baba Qasim - ọkan ninu awọn ọmọ rẹ ti o ku ni igba ewe.

Nígbà tí wọ́n dá wà pẹ̀lú al-‘Aqib, ẹni tó lóye jù lọ nínú wọn, wọ́n sọ fún un pé: “Ní báyìí, ìránṣẹ́ Kírísítì, kí ni èrò rẹ?” O sọ pe: “Ọlọrun ni, ẹyin kristiani mọ pe Muhammadu jẹ Anabi ti a ran. Ó ti mú ìròyìn ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ wá bá ọ láti ọ̀dọ̀ Olúwa rẹ, ìwọ sì mọ̀ pé, níwọ̀n ìgbà tí àwọn ènìyàn bá ti bú wòlíì kan, olórí wọn ṣègbé, ẹni tí ó kéré jù lọ nínú wọn kò sì lè ṣe rere mọ́. Sibẹ ti o ba gbe e kọja, yoo jẹ iparun rẹ. Ṣùgbọ́n tí ẹ bá fẹ́ dúró gẹ́gẹ́ bí olóòótọ́ sí ìgbàgbọ́ yín, tí ẹ sì fi ìgbàgbọ́ yín mú nípa Olúwa yín, ẹ kúrò lọ́dọ̀ ọkùnrin náà kí ẹ sì padà sí ilé.”

Wọ́n padà sọ́dọ̀ Muhammadu, wọ́n sì sọ fún un pé: “A kà á sí ohun rere láti má ṣe bú ọ. A o fi yin sile ninu esin yin, a o si du-ro ninu tiwa; ṣùgbọ́n rán ọ̀kan nínú àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ, ẹni tí ìwọ yàn, pẹ̀lú wa, kí èdè àìyedè bá dìde nípa ohun ìní láàrín wa, kí ó lè ṣe ìdájọ́; nítorí ìwọ dùn mọ́ wa.”

Ni eyi Muhammadu dahun pe: “Ẹ tun pada wa ni irọlẹ yii. N óo fún ọ ní ọ̀kan, alágbára ati olóòótọ́.” Umar rántí pé: “N kò tíì fẹ́ ipò aṣáájú-ọ̀nà rí, irú bí ìgbà yẹn. Mo ti nireti pe ao yàn mi lati jẹ oluwa wọn. Ni akoko ooru ti ọjọ Mo lọ si adura ọsan, nigbati Muhammadu, ti o tẹle adura naa, wo si osi ati ọtun, Mo na ara mi jade ki o le ri mi. Sugbon oju re n wa titi won fi wo Abu ‘Ubaida ibn al-Jarrah. Ó wá pè é, ó sì sọ fún un pé: “Máa bá àwọn èèyàn yìí lọ, kí o sì ṣe ìdájọ́ tòótọ́ láàárín wọn!” Bayi ni Abu Ubaida di onidajọ wọn.”*

* Abala ikẹhin ti ijabọ Ibn Hisham nipa ijiroro laarin Muhammadu ati awọn kristeni 60 lati Wadi Najran ṣiṣẹ lati ṣe idiwọ itẹriba wọn nigbamii, nitori bẹni ọmọ-alade wọn tabi Bishbu wọn yoo ti fi atinuwa fun Muham-madu.

5.02.15 -- Nipa awon Alabosi

Gẹgẹbi iroyin ti ‘Asim ibn Umar ibn Qatada, ni akoko ti Mu-hammadu de si Medina, Abd Allah ibn Ubay, ọkan ninu awọn Banu al-Hubla, jẹ olori awọn olugbe wọn. Kò tiẹ̀ sí méjì lára àwọn èèyàn rẹ̀ tí wọ́n tako àṣẹ rẹ̀. Titi di akoko Islamu, bẹni awọn Ausiti tabi awọn Khazrajiti ko le ṣajọpọ si ọkunrin kan lati ọkan ninu awọn idile wọnyi.

Lẹgbẹẹ rẹ Ausiti kan wa, ti o gbadun iyi nla laarin idile rẹ ati pe o gba igbọran nla. Arakunrin yii ni Abu ‘Amir Abd Amr, okan ni-nu Banu Dhubaya ibn Zaid. Baba Handhala ni, ni ọjọ Uhudu, ni wọn pe ni “ẹni ti o wẹ (nipasẹ awọn angẹli)”.

Ni akoko awọn keferi, Abu 'Amir ti gbe igbesi aye ascetiki, wọ aṣọ isokuso ati pe a pe ni 'Monk' naa. Nitori Muhammadu awọn ọkunrin meji wọnyi padanu diẹ ninu iyi ti awọn eniyan wọn ti fun wọn, eyi si binu wọn. Awọn ọmọ ẹgbẹ ti idile ti tẹlẹ ni ibamu awọn okuta iyebiye lati ṣe ade kan fun Abd Allahu ati lati gbe e ga si ipo ọba, nigbati Allahu ran wọn ojiṣẹ Rẹ.

Nigbati Abd Allahu si ri bi awọn enia rẹ yipada si Islamu, o binu ati ki o mọ pe Muhammadu ti ja u ti rẹ ga lawujọ. Nigbati o woye pe awọn idile rẹ ko ni yipada kuro ninu Islam, oun naa, ti o jẹ dandan, jẹwọ fun u, sibẹ ni gbogbo igba ti o tẹsiwaju ninu agabagebe ati ibinu rẹ.

Abu 'Amir, ni ilodi si, jẹ alaigbagbọ o si ya ara rẹ kuro ninu awọn idile rẹ nigbati wọn, gẹgẹbi ọkan, lọ si Islamu. O si lọ pẹlu nipa mẹwa miiran awọn ọkunrin si Mekka ati nibẹ re-nounced Muhammadu ati awọn ti ara rẹ eniyan.

Lakoko ti o wa ni Medina ati ṣaaju ki o to lọ si Mekka, Abu 'Amir wa si Muhammadu o si beere lọwọ rẹ pe: "Ẹsin wo ni o mu?" Ó dáhùn pé: “Ìsìn tòótọ́, ti Ábúráhámù.” Abu 'Amir dahun pe: "Iyẹn tun jẹ ẹsin mi." Ni ti Muhammadu dahun pe: "Iwọ ko si ni yi esin!" Ọkùnrin náà dáhùn pé: “Ẹ ti fi àwọn nǹkan tí kì í ṣe tirẹ̀ kún ẹ̀sìn yìí.” Muhammadu sọ pe: “Emi ko ṣe iyẹn. Mo ti ṣí i payá ní ìrísí mímọ́ àti funfun!” “Nisisiyi nigbana,” Abu ‘Amir fi kun, “Ki Allah jẹ ki opurọ naa ku bi ẹni ti o dawa, ti o salọ. Nipa eyi o tumọ Muhammad, bi ẹnipe o ti sọ igbagbọ di iro.* Mu-hammadu sọ pe: “Bẹẹ ni o le ri! Kí Allāhu fi ìyà jẹ àwọn òpùrọ́!” Ohun to si ṣẹlẹ si ọta Allahu yii niyẹn. O kọkọ lọ si Mekka, ati lẹhinna si Ta'if, nigbati Muhammadu ṣẹgun ilu naa. Nigbati ilu yi, paapaa, lọ si Islam, o lọ si Siria. Ibẹ̀ ló ti kú gẹ́gẹ́ bí ẹnì kan tó dá wà, tí a lé kúrò ní ilẹ̀ àjèjì.

* Lati akoko si akoko awọn ara ilu Muhammadu ti pe ifiranṣẹ rẹ sinu ibeere. Diẹ ninu wọn ni anfani lati da awọn iyatọ ti ẹkọ. Ohun ti Muham-madu rohin fun wọn nipa Mose ati Abrahamu ko ṣe deede ohun ti wọn gbọ nipa wọn lati ọdọ awọn Ju ati awọn Kristeni.

Abd Allah ibn Ubay* jẹ ọkunrin ti o ni ọla ni Medina o si tiraka si Islam titi o fi ni lati gba nitori iwulo.

* Abd Allah ibn Ubay ibn Salul ni a ka si olori awọn alagabagebe ti wọn yọ si ijiya lile.

Muhammadu nigba kan gun kẹtẹkẹtẹ kan si Sa’d ibn Ubada, ẹniti o ti ṣabẹwo nipasẹ ipọnju. Lori kẹtẹkẹtẹ na dubulẹ a oke ati isalẹ ibora lati Fadak. Kẹtẹkẹtẹ na ni ijanu ti a ṣe ti igi ọpẹ. O wa kọja Abd Allah ibn Ubay bi o ti joko ni iboji ti ile orilẹ-ede rẹ Muzahim. Àwọn kan lára àwọn ẹbí rẹ̀ ló yí i ká. Nigbati Mu-hammadu ri i, o ko ro o ọlá lati nìkan gùn ti o ti kọja rẹ. O si bayi dismounted, kí i o si joko fun a bit. O ka Kur’ani, o gba a ni iyanju lati gba Allah gbọ, o si kilọ ati waasu ihinrere naa. Abd Allahu gbe ori rẹ soke o si dakẹ titi Muhammadu fi pari. Ó wá sọ pé: “Bí ọ̀rọ̀ rẹ bá jẹ́ òótọ́, kò sí èyí tó lẹ́wà mọ́. Ṣugbọn o yẹ ki o duro ni ile ki o darí awọn ọrọ wọnyi si awọn ti o bẹ ọ, ki o maṣe tẹ wọn le awọn ti ko wa si ọdọ rẹ. Iwọ ko yẹ ki o wọle pẹlu ifiranṣẹ rẹ si ile-iṣẹ ti ko fẹ gbọ.”

* Fadak ni orukọ agbegbe ilẹ kan ni ile larubawa, eyiti o jẹ ohun-ini ti An-abi. Nigbati Fatima, ọmọbirin Muhammadu, beere lọwọ Caliph Abu Bakr lati da ohun-ini yii pada, lẹhin iku baba rẹ, o kọ ibeere rẹ. Eyi jẹ ọkan ni-nu awọn idi ti awọn Shiites korira Abu Bakr.

Ṣugbọn Abd Allah ibn Rawaha sọ pẹlu awọn onigbagbọ miiran ti wọn wa pẹlu rẹ pe: “Ko ri bẹẹ! Ṣe inu wa dun pẹlu awọn ọrọ rẹ ni awọn apejọ wa, ni awọn ibugbe ati awọn ile wa, nitori pe, nipasẹ Ọlọhun, wọn jẹ olufẹ si wa, ati pe Ọlọhun ti bu ọla fun ati pe o dari wa nipasẹ wọn.”

Nigbati Abd Allah ri atako ti awọn eniyan rẹ, o sọ pe: “Nigbati ọrẹ rẹ ba jẹ alatako rẹ, o gbọdọ rẹ silẹ nigbagbogbo, ati pe awọn ti o jẹ abẹlẹ fun ọ tẹlẹ yoo bori rẹ. Idì ha le dide laini iyẹ bi? Ni kete ti awọn iyẹ ẹyẹ rẹ ti ge, o ṣubu lulẹ.”

5.02.16 -- Darukọ awọn ẹlẹgbẹ Muhammadu ti o di aisan

Nigbati Muhammadu wá si Medina, nibẹ ibinu awọn iba bi ni ko si ilẹ miiran. Ọ̀pọ̀ àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ló ṣàìsàn. Muhammadu, ara rẹ, sibẹsibẹ, ti a pa nipa Allah. Abu Bakr ati awọn ti o ni ominira meji, Amir ibn Fuhaira ati Bilal, ti o ngbe pẹlu rẹ, di aisan pẹlu iba. “Mo bẹ wọn wò,” Aisha* ranti, ṣaaju ki wọn to paṣẹ fun wa lati wọ ibori, o si rii pe wọn wa ninu ipo ipọnju. Mo sún mọ́ Abu Bakr, mo sì bi í léèrè bí ó ṣe ń ṣe é.” Ó ní: “Olúkúlùkù a máa bá àwọn tí í ṣe tirẹ̀ lò òwúrọ̀, ikú sì sún mọ́ ọn ju okùn bàtà rẹ̀ lọ.” Mo sọ pe: “Ọlọrun ni baba mi ko mọ ohun ti o n sọ.” Mo wá bé-èrè lọ́wọ́ Amr nípa bó ṣe ń ṣe, ó sì sọ pé: “Mo ti rí ikú kí n tó tọ́ ọ wò. Iku pade awon ojo lati oke. Olúkúlùkù ènìyàn ń fi agbára rẹ̀ jagun bí akọ màlúù ti fi ìwo rẹ̀ dáàbò bo awọ rẹ̀.” Mo wá sọ pé: “Nípa Ọlọ́run, Amir kò mọ ohun tó ń sọ.” Bilal dubulẹ ni igun kan ti ibugbe rẹ nigbati ibà naa rọ, o si gbe ohun soke o si sọ pe:

““Ti mo ba mọ boya Emi yoo lo alẹ miiran ni Fakh,
Awọn igi alawọ ewe yika,
Boya MO le tun sọ ara mi lara ni ọjọ kan
Pẹlu omi Majanna,
Ati boya MO tun le rii Shama ati Tafili.”

* Aisha, ọmọbinrin Abu Bakr, ni iyawo abikẹhin ti Muhammadu. Ó fẹ́ ẹ nígbà tó pé ọmọ ọdún mẹ́sàn-án. Nigbati Muhammadu ku ni apa rẹ, o jẹ ọmọ ọdun 18 nikan. Ó ti fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ọdún mẹ́wàá tó ti ń gbé lọ́dọ̀ rẹ̀, nígbà tó ṣì wà lọ́mọdé láti dàgbà dénú. O ti wa ni apejuwe bi Muhammadu ká ayanfẹ iyawo.

"Mo sọ fun ojise Ọlọhun", nitorina Aisha sọ siwaju pe, "Ohun ti mo ti gbọ lati ọdọ wọn ti o si sọ fun u pe: 'Wọn wa ni ipo ti o ni ẹtan ati kuro ni ọkan wọn nitori iba.'" Muhammadu lẹhinna sọ pe: “Allahu! Ṣe Medina ni ẹni ọ̀wọ́n fún wa gẹ́gẹ́ bí Mekka, tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ, kí o sì bùkún fún wa pẹ̀lú ohun tí a lè díwọ̀n àti díwọ̀n, kí o sì mú ibà náà kúrò lọ́dọ̀ Mahyaa.”

Ibn Shihab al-Zuri royin nkan wọnyi lati ọdọ Abd Allah ibn Amr ibn al-’As: “Nigbati Muhammadu wa si Medina, awọn ẹlẹgbẹ rẹ ṣaisan pẹlu iba. Oun tikararẹ ni Allah da. Awọn ẹlẹgbẹ rẹ, sibẹsibẹ, le gbadura nikan ni ijoko. Nigbati Muhammadu wá si wọn nigba ti nwọn bẹ gbadura, o si wipe: 'Mọ pe awọn adura ti ọkan igbalejo ni o ni nikan idaji awọn iye ti ọkan duro.' máa sa-pá fún rere.”*

* Ninu Islamu ojuse lati sọrọ adura ṣe pataki ju lati ṣe aanu si awọn alaisan.

Laipẹ lẹhin eyi Muhammad pese ara rẹ fun ogun ni ibamu si aṣẹ Allah lati ja awọn abọriṣa Bedouin, awọn ọta rẹ.

5.02.17 -- Ipinnu ti Akoko ti Iṣilọ (24 Osu Kẹsán 622 A.D.)

Muhammadu wa si Medina ni ọjọ Mọndee kan, nigbati oorun n jó, gẹgẹ bi o ti fẹrẹ bẹrẹ rirì si Iwọ-oorun, lẹhin oru mejila ti oṣu Rabi’a al-Awwal (oṣu 3rd) ti kọja. Ni akoko yẹn Muhammadu jẹ ẹni ọdun 53. Ọdún mẹ́tàlá ti kọjá láti ìgbà tí wọ́n ti rán an gẹ́gẹ́ bí wòlíì. O wa fun iyoku awọn ọjọ ti oṣu ati ọdun ti o ṣẹku, ati oṣu Muharram (oṣu 1st), ni Medina. Ni Safar (osu keji), oṣu ke-jila lẹhin dide rẹ si Medina, o jade lọ si ogun* o si fi Sa’d ibn Ubada le ori Medina.

* Àwọn olùwá-ibi-ìsádi láti Mẹ́kà jẹ́ òtòṣì, nígbà tí àwọn Mùsùlùmí tí wọ́n jẹ́ ọmọ ìbílẹ̀ Medina ṣì jẹ́ ọlọ́rọ̀, láìka ìdè ẹgbẹ́ ará tí wọ́n ti ṣe. Muham-madu ni lati ra akara ati owo oya fun awọn aṣikiri ti wọn ko ba kuna lati Islamu. Nítorí náà, ó pàṣẹ pé kí wọ́n gbéjà ko àwọn arìnrìn-àjò afẹ́ ará Mecca, tí wọ́n ti kó ẹrù àwọn olùwá-ibi-ìsádi tẹ́lẹ̀.
Ṣùgbọ́n Jésù Sọ pé: “Bí ẹnikẹ́ni bá fẹ́ fi ẹ̀sùn kàn ọ́, kí ó sì gba ẹ̀wù àwọ̀tẹ́lẹ̀ rẹ, jẹ́ kí ó ní agbádá rẹ pẹ̀lú” (Mátteu 5:40). Ó ní kí Pétérù má ṣe lo idà rẹ̀, ó ní “Fi idà rẹ sí àyè rẹ̀, nítorí gbogbo àwọn tí wọ́n bá mú idà yóò ṣègbé nípasẹ̀ idà” (Mátteu 26:52).
Lati igba naa Islamu ti fi itọpa ẹjẹ nla silẹ ninu itan-akọọlẹ ọpọlọpọ awọn eniyan ti aye wa.

5.03 -- Ogun Mimọ Wọle Ipele Tuntun (Lẹhin orisun omi ti 623 A.D.)

5.03.1 -- Ìpolongo ológun sí Waddan (Oṣu Kẹjọ 623 A.D)

O jẹ ipolongo ologun akọkọ ti Muhammadu ***. Ó lọ títí dé Waddan, èyí sì ni a mọ̀ sí ìpolongo Abwa’. O wa awon Kuraisi ati awon Banu Dhamra ibn Bakr. Banu Dhamra naa ṣe adehun alafia pẹlu rẹ. Aṣojú wọn ni Nakhshi ibn Amr, ẹni tó jẹ́ aṣáájú wọn nígbà yẹn. Lẹhin ti yi Muhammadu pada pada si Medina, lai ntẹriba wá sinu koju pẹlu ohun ọtá. O duro sibẹ fun apakan Safar (osu keji) ti o ku ati ibẹrẹ Rabi’a al-Awwal (osu kẹta).

* Waddan wa lori Okun Pupa, 190 km guusu ti Medina.
** I.e. ipolongo ologun akọkọ ti Muhammadu tikararẹ mu. Awọn ọrẹ ti o gbẹkẹle Muhammadu ti ṣe itọsọna awọn ipolongo ologun mẹta ti tẹlẹ, gẹgẹbi awọn apakan ti o tẹle.

5.03.2 -- Siwaju ota Ikoju (Oṣu Kẹta si Oṣu Kẹsan ọdun 623 A.D.)

Eyi ni ọmọ-ogun akọkọ ti Muhammadu pejọ. Nigba ti o wa ni Medina (ni Oṣù 623 AD), Muhammadu ran 'Ubaida ibn al-Harith ibn al-Muttalib ati ọgọrin tabi ọgọrin ẹlẹṣin lati awọn aṣikiri (abinibi Meccan Musulumi) lati ja awọn alaigbagbọ. Ko si ọkan ninu awọn oluranlọwọ (awọn Musulumi abinibi Medina) ninu wọn. O lọ titi de ibi omi ni Hijaz, ni isalẹ Thanniyat al-Murra. Níhìn-ín ó pàdé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ará Kuraiṣi, ṣùgbọ́n wọn kò wá sí ogun. Sa’d ibn Abi Waqqas nikan ni o ta ofa kan. O jẹ ofa akọkọ ti o ta ni ogun mimọ. Nigbana ni awọn ẹgbẹ meji pinya, nipa eyiti awọn Musulumi pese ideri fun ara wọn.

Laipẹ lẹhinna (sibẹ ni Oṣu Kẹta 623 AD), Muhammadu ran Hamza, ọmọ Abd al-Muttalib, si Sif al-Bahr *, ni agbegbe al-‘Is. Ó ní ọgbọ̀n ẹlẹ́ṣin láti ọ̀dọ̀ àwọn aṣíkiri náà, ṣùgbọ́n kò sí ẹnìkan nínú àwọn olùrànlọ́wọ́. Lori eti okun yii o pade Abu Jahl pẹlu awọn ẹlẹṣin Meccan ọgọrun mẹta. Majdi ibn Amr, ọmọ Juhayniti, ti o wa ni alafia pẹlu awọn ẹgbẹ mejeeji, wa laarin wọn. Awọn ẹgbẹ mejeeji lẹhinna pinya laisi ija. Diẹ ninu awọn ntẹnumọ pe ẹgbẹ Hamzas ni akọkọ ti Muhammadu pejọ, ati pe fifiranṣẹ Hamzas ati Abu 'Ubaidas waye ni akoko kanna, ti ọkan ṣe aṣiṣe fun ekeji. O tun sọ pe ninu orin ti Hamza ti mẹnuba pe oun ni lati gba aṣẹ ogun akọkọ lati ọdọ Muham-madu. Tó bá jẹ́ pé lóòótọ́ ló sọ bẹ́ẹ̀, òótọ́ ni yóò jẹ́, torí pé òtítọ́ nìkan ló sọ. Allāhu mọ bí ó ti rí gan-an. Ṣùgbọ́n a kẹ́kọ̀ọ́ lọ́dọ̀ àwọn onímọ̀ pé Ubayda ni ọkùnrin àkọ́kọ́ tí ó ṣáájú ẹgbẹ́ ọmọ ogun kan.

* "Sif al-Bahr" wa ni etikun Okun Pupa 320 km ariwa-oorun ti Medina.

Ninu osu Rabi’a al-Awwal (osu keta, osu kesan odun 623 AD), Muhammadu tun tun gbe ipolongo ogun si awon Kuraisi. Ó fi al-Sa’ib, ọmọ Uthman ibn Maz’un, ṣe olórí Medina. Ó lọ títí dé Buwat * ní ẹkùn ilẹ̀ Radwa. Lẹhinna o pada si Medina, laisi awọn iṣoro eyikeyi. O duro sibẹ fun apakan ti o ku ti Rabi’a al-Akhir (osu kẹrin) ati apakan Jumada al-Ula (osu karun).

* "Buwat" wa ni isunmọ. 70 km ariwa-oorun ti Medina, lori ọna iṣowo si Siria.

**5.03.3 -- Ipolongo ti 'Ushayra* (Osu Kejila 623 A.D.)**

Lẹhinna o tun jade lọ si awọn ara Kuraisi, gẹgẹ bi Ibn Hisham ti sọ, o fi Abu Salama ṣe olori Medina. O kọja nipasẹ afonifoji Banu Dinar, lẹhinna Faifa’ al-Khabar; o si joko labẹ igi kan ni afonifoji Ibn Azhar ti a npe ni Dhat al-Saq. Ibẹ̀ ni mọ́sálásí rẹ̀ wà, ó sì ń gbàdúrà nínú rẹ̀. Nibẹ ni a ti pese ounjẹ kan fun u. Ó jẹun, àwọn ènìyàn náà sì bá a jẹun. Ibi ti a gbe cauldron ti wa ni mọ. Lẹ́yìn náà ni wọ́n gbé omi wá láti ibi omi kan níbẹ̀ tí wọ́n ń pè ní al-Mushtarib. Muhammadu lẹhinna dide lẹẹkansi o si lọ, nlọ awọn aaye agbe ni apa osi rẹ o si jade lọ nipasẹ afonifoji, eyiti a tun pe ni “Ravine of Abd Allah” loni. Lẹhinna o sọkalẹ lọ si Sadd, titi o fi de Yalyal. Ni oju ona ti o so Yalyal po Dhabuah, o sokale, o si mu lati inu kanga Dhabuah.** O si sokale oko Malal titi o fi de oju popo ni Sukhayrat al-Yamam ti o mu u lo si Ushayra, ni pẹtẹlẹ Yanbu'. Nibi o wa fun gbogbo oṣu Jumada al-Ula (osu karun) ati fun awọn oru diẹ ninu Jumada al-Akhira (osu kẹfa). Nipa tikararẹ ni o ṣe adehun alafia pẹlu awọn Banu Mudlij ati awọn ẹlẹgbẹ wọn lati inu Banu Dhamra. O si pada si Medina, lai ntẹriba konge kan nikan ọtá.

* "al-'Ushayra" wa ni isunmọ. 110 km-õrùn ti Mekka ati isunmọ. 350 km guusu ti Medina.
**Jesu ati awon omo-ehin Re la awon oke nla, afonifoji ati aginju koja. Kanga Ṣekemu, ninu eyiti o ti mu, ṣì wà. Jesu larada, ti o ti fipamọ, lé awọn ẹmi èṣu jade ati ki o nwasu idariji, ife ati alaafia, nigba ti Muham-madu, pọ pẹlu awọn julọ daring ti awọn ẹlẹgbẹ rẹ, jade lọ lati kolu cara-vans.

Ni akoko yii, Muhammadu ran Sa'd ibn Abi Waqqas jade, pẹlu awọn aṣikiri mẹjọ, ti o lọ titi de Kharrar ni Hijaz. Lẹhinna o yipada lai ri ọta kan.

**5.03.4 -- Ipolongo Ologun ti Safwan* (Oṣu Kẹsan 623 A.D.)**

Awọn wọnyi rẹ pada lati 'Ushayra, Muhammadu wà nikan kan diẹ oru ni Medina, ko oyimbo mẹwa. O si jade si Kurz ibn Jabir al-Fihri, ti o ti kolu awọn agbo-ẹran ti Medina. Ni ibamu si Ibn Hisham, o fi Hisham Zaid ibn Haritha ṣe alabojuto Medina o si lepa Kurz si afonifoji Safwan, ni agbegbe Badr, lai ni anfani lati lepa rẹ. Yi ipolongo ti wa ni tun npe ni "akọkọ ti Badr". Mu-hammadu pada si Medina o si duro nibẹ fun awọn ti o ku Jumada al-Akhira (6th osu) ati gbogbo awọn osu ti Rajab (7th osu) ati Sha'ban (8th osu).

* Safwan wa da nipa 90 km guusu iwọ-oorun ti Medina.

'''5.03.5 -- Ifijiṣẹ Abdallah ibn Jahsh si Nakhla ati

Ifihan Nipa Ogun Nigba Osu Mimọ (Oṣu Kini ọdun 624 A.D.)''' Lẹhin ipadabọ lati Badr ni Rajab (osu 7th), Muhammadu ran Abd Allah ibn Jahsh ibn Ri’ab al-Asadi jade pẹlu mẹjọ ninu awọn aṣikiri. Ó fún un ní lẹ́tà láti mú lọ. Àmọ́, ó pàṣẹ fún un pé kó kà á kìkì lẹ́yìn tó bá parí ìrìn àjò ọlọ́jọ́ méjì. Síwájú sí i, kò gbọ́dọ̀ fipá mú ẹnikẹ́ni nínú àwọn alábàákẹ́gbẹ́ rẹ̀ láti kópa nínú ìkọlù náà.

Lẹhin ọjọ meji Abd Allah ṣii lẹta naa. Wọ́n kọ ọ́ pé: “Tí ẹ bá ka lẹ́tà yìí, ẹ lọ sí ọ̀nà Nakhla* tó wà láàárín Mẹ́kà àti Ta’if. Ẹ dùbúlẹ̀ níbẹ̀ fún àwọn Quraish. Fún wa ní ìròyìn wọn!” Nigbati Abd Allah ti ka iwe naa, o mura lati mu awọn aṣẹ naa ṣẹ, o si sọ fun awọn ẹlẹgbẹ rẹ pe: “Muhammadu ti paṣẹ fun mi lati lọ si ọna Nakhla, ki n si ba dè awọn ara Kuraisi, ki n le fun un ni alaye nipa wọn. Ṣùgbọ́n, ó ti sọ fún mi pé kí n má fipá mú ẹnikẹ́ni nínú yín láti bá mi lọ. Enikeni ti o ba fe ku gege bi ajeri-ku, je ki o tele mi. Ẹniti ko ba fẹ, jẹ ki o duro lẹhin. Níwọ̀n bí ó ti kan mi, mo ti múra tán láti mú àṣẹ ojiṣẹ́ Allāhu ṣẹ.

* Nakhla jẹ afonifoji eke ni isunmọ. 70 km ariwa-oorun ti Mekka, pẹlu ọna iṣowo lati Yemen si Mekka.

Láti ibí, ó ń bá a lọ, gbogbo àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ sì tẹ̀lé e. Nígbà tí ó dé ibi ìwakùsà ti Bahran ní Hijaz, lókè al-Furu’, Sa’d ibn Abi Waqqas àti ‘Utba ibn Ghazwan pàdánù ràkúnmí tí wọ́n ń gùn lọ́nà mìíràn. Wọ́n dúró sẹ́yìn láti wá a. Ṣugbọn Abd Allah ati awọn ẹlẹgbẹ miiran tẹ titi ti wọn fi de Nakhla. Ìgbà náà ni àwọn ẹlẹ́wọ̀n kan tí wọ́n ń gbé nínú àwọn ará Kuráìṣi kọjá lọ tí wọ́n ń ru èso àjàrà, awọ àtàwọn nǹkan míì. Ninu wọn ni Amr ibn al-Khadrami, Uthman ibn Abd Allah ati arakunrin rẹ Nawfal, lati idile Makhzum, ati pẹlu al-Hakam ibn Kaisan, ẹni ti o ni ominira ti Hisham ibn al-Mughira.

Ẹ̀rù ba àwọn èèyàn náà nígbà tí wọ́n rí àwọn Mùsùlùmí tí wọ́n dó sẹ́gbẹ̀ẹ́ wọn. Ukkasha ibn Mihsan, ẹniti o ti fá irun ori rẹ, sunmọ wọn. Wọ́n wá fọkàn balẹ̀, wọ́n sì sọ fún ara wọn pé: “Àwọn arìnrìn-àjò arìnrìn-àjò ni wọ́n! O ko ni nkankan lati bẹru.” O jẹ ọjọ ikẹhin ṣaaju oṣu (mimọ) ti Rajab (osu keje). Awọn Musulumi mu igbimọ wọn sọ pe: “Ọlọrun ni, ti a ba lọ kuro ni awọn irin-ajo ni alaafia ni alẹ oni wọn yoo wọ agbegbe mimọ ati lẹhinna aabo fun ọ. Ṣùgbọ́n bí ẹ bá gbógun tì wọ́n nísinsin yìí, ẹ̀yin yóò ṣe ìpànìyàn ní oṣù mímọ́.” Ẹ̀rù ba àwọn èèyàn náà, wọ́n sì kọ̀ láti kọlu wọn. Ṣùgbọ́n wọ́n gba ara wọn níyànjú, wọ́n sì pinnu láti pa ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú wọn bí ó bá ti lè ṣeé ṣe tó, kí wọ́n sì gba ẹrù lọ́wọ́ wọn. Waqid ibn Abd Allah si ta ofa si Amr ibn al-Khadrami o si pa a. Uthman ibn Abd Allah ati al-Hakam ibn Kaisan ni a mu ni igbewọn. Ṣugbọn Nawfal ibn Abd Allah ṣakoso lati sa fun.

Abd Allah ki o si pada pẹlu awọn oko ati awọn mejeeji elewon to Muhammadu ni Medina. Ọkan ninu awọn ẹbi ti Abd Allah sọ pe Abd Allah ti sọ fun awọn ẹlẹgbẹ rẹ pe: "Ikan karun ti ikogun jẹ ti ojiṣẹ Ọlọhun," biotilejepe ni akoko yẹn ifihan lati fun Anabi ni idamarun ti ikogun ko tii sibẹsibẹ. a ti fi han. Awọn iyokù o pin laarin awọn ẹlẹgbẹ.

Nigbati wọn wa si Medina, Muhammadu sọ pe: "Emi ko paṣẹ fun ọ lati jagun ni oṣu mimọ." Lẹ́yìn náà, ó fi àwọn arìnrìn àjò náà àti àwọn ẹlẹ́wọ̀n sílẹ̀, ó sì kọ̀ láti kó nínú ìkógun náà. Lẹ́yìn tí Muhammadu ti sọ bẹ́ẹ̀, àwọn ènìyàn náà kábàámọ̀ ìṣe wọn, wọ́n sì rò pé wọ́n pa wọ́n run, nítorí àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn Mùsùlùmí ti bú wọn nítorí ohun tí wọ́n ṣe. Ṣugbọn awọn Kuraisi sọ pe: “Muhammadu ati awọn ẹlẹgbẹ rẹ ti ba oṣu mimọ jẹ nipasẹ ipaniyan, jija ati imuniba awọn ọkunrin!”

5.03.6 -- Bí àwọn Júù ṣe fòye mọ ìṣẹ̀lẹ̀ náà pé ó jẹ́ àmí búburú fun Muhammadu

Níwọ̀n bí a ti sọ púpọ̀ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ náà, Allāhu fi hàn pé: “Wọn yóò bi ọ léèrè nípa oṣù mímọ́, àti ìjà nínú rẹ̀. Sọ pe: Ija ninu rẹ jẹ ti o tobi (ie ẹlẹṣẹ), ṣugbọn lati dina kuro ni oju ọna Ọlọhun, ati aigbagbọ si Rẹ, ati Mossalassi Mimọ, ati lati le awọn eniyan rẹ jade kuro ninu rẹ - eyi ti o tobi ju (ie ẹlẹṣẹ) ninu rẹ. Oju Olohun …’” (Sura al-Baqara 2:217). O jagun ninu osu mimo. $ugbpn nwpn da nyin duro kuro ni oju-ona Allah, nwpn ko si gba Allah gbo. Wọ́n yàgò fún àwọn ibi mímọ́, wọ́n sì lé yín kúrò níbẹ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìwọ ni olúwa lé wọn lórí. Èyí jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀ tí ó tóbi lọ́dọ̀ Allāhu ju ikú àwọn ọkùnrin kan tí ẹ̀yin pa lọ. “…Ìtànjẹ (lati ṣọ̀tẹ̀ ati yípadà sí Islamu) tobi (i.e. o buru ju) ju ipaniyan lọ…” (Sura al-Baqara 2:217; tun wo ẹsẹ 191). Wọ́n tan àwọn mùsùlùmí lọ́nà títí tí wọ́n fi ṣubú padà sínú aigbagbọ́. Iyẹn buru niwaju Allah ju pipa eniyan lọ. “… Wọn ko ni dẹkun ija pẹlu yin, titi wọn o fi yi yin pada kuro ninu ẹsin yin, ti wọn ba le …”* (Sura al-Baqara 2:217).

* Muhammadu pa ariwo awọn Ju ati awọn Onigbagbọ nitori ikọlu ọdaràn ni oṣu mimọ kan pẹlu aṣeyọri ti idajọ ti o ga julọ. O da gbogbo ogun lẹbi ninu oṣu mimọ - paapaa ikọlu tirẹ - bi ẹṣẹ nla. Sugbon enikeni ti o ba Is-lam jagun ti o si gbiyanju lati dari Musulumi si ipadasẹhin, o n ṣe irufin ti o tobi ju. Bayi Muhammadu gba awọn Musulumi laaye lati ṣe aiṣedeede kekere kan, ti o ba ṣe bẹ wọn koju iwa aiṣododo ti o tobi julọ paapaa. Lati igba naa ni iṣẹ apinfunni laarin awọn Musulumi ni a ka si itara si iṣọtẹ kan, eyiti o jẹ iyasọtọ bi irufin paapaa ti o tobi ju ipaniyan lọ (Sura al-Baqara 2:217).

Ni kete ti ifihan Allahu ti tu awọn onigbagbọ kuro ninu iberu wọn (ati ẹri-ọkàn buburu), Muhammadu tun gba ipin tirẹ ninu ikogun ati awọn ẹlẹwọn. Awọn Kuraisi lẹhinna ranṣẹ si Mu-hammadu, lati ra awọn ẹlẹwọn meji pada.* Ṣugbọn Muham-madu sọ pe: "Emi kii yoo fun wọn ni ominira titi awọn ẹlẹgbẹ mi mejeji, Sa'd ati 'Utba, yoo fi pada, ti a ṣe aniyan nipa rẹ. Bí ẹ bá pa wọ́n, a óo pa àwọn ẹlẹ́wọ̀n wa.” Nigbati Sa’d ati 'Utba pada, Muhammadu gba irapada naa o si da awọn ẹlẹwọn silẹ. Al-Hakam di Musulumi ti o dara o si wa pẹlu Muhammadu titi o fi ku bi ajẹriku ni Bi'r Ma'una (July 625 A.D.). Uthman, ni apa keji, pada si Mekka o si kú nibẹ bi alaigbagbọ.

* Láti ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀, gbígbé àwọn ìgbèkùn jẹ́ apá kan lábẹ́ òfin fún ogun mímọ́ fún àwọn Mùsùlùmí. O ti wa ni asa ani loni, nibikibi ti o ti ṣee.

Ni kete ti Abd Allah ati awọn ẹlẹgbẹ rẹ ti ni ominira lati aibalẹ wọn nipasẹ awọn ẹsẹ Kur’ani, wọn bẹrẹ si npongbe fun awọn iṣe ti o yẹ. Wọn beere lọwọ Muhammadu ti wọn ko ba fẹ lati mu ẹsan nla fun awọn alagbara ti igbagbọ nipasẹ ipolongo ogun siwaju sii. Olohun sokale bayi pe: “Awon ti won gbagbo ati awon ti won yo kuro, ti won si ja-gun fun ona Olohun, n reti aanu Olohun. Allāhu sì jẹ́ aláfo-ríjìn àti aláàánú” (Sura al-Baqara 2:218); nipa bayii Allah ṣí ireti alaponle julọ fun wọn.*

* Ipaniyan ni ogun mimọ ni a fihan lati jẹ iṣẹ-isin idalare ti a nṣe fun Al-lah ninu ilana gbigba aanu Rẹ. Pẹlu ifihan yii ilekun si ipanilaya Islam di ṣiṣi silẹ (Sura al-Anfal 8:17).

Ọkan ninu awọn ẹbi Abd Allah ibn Jahsh sọ pe ni gbigba ikogun, Olohun ti pinnu nigbamii pe awọn ẹya mẹrin yoo lọ si ọdọ awọn ti o gba rẹ, ati apakan kan si Ọlọhun ati ojiṣẹ Rẹ - gẹgẹ bi Abd Allah ti ṣe itọju rẹ pẹlu awon oko. Èyí ni ìkógun* àkọ́kọ́ tí àwọn Mùsùlùmí ti kó. Amr ibn al-Khadrami ni ẹni akọkọ ti awọn Musulumi pa, Uthman ati al-Hakam ni awọn ẹlẹwọn akọkọ.

* Gbigba ikogun ni ibi-afẹde akọkọ ninu awọn igbogunti ati awọn ipolongo ajagun ti Muhammadu ṣe. O ni lati da orisun owo ati ire sile fun awon musulumi ti won ti ṣí kiri, ki won ma ba kuro ninu Islamu.

5.03.7 -- Nigbati Itọna Adura (Qibla) Yipada (Oṣu Kini ọdun 624 A.D.)

O jẹ itọju itọsọna ti adura ti yipada ni oṣu 18 lẹhin ti Muhammad de Medina, ni oṣu Sha’ban (oṣu 8th). Láti ìgbà yẹn lọ ni wọ́n ti ń darí àdúrà sí Ka’ba ní Mẹ́kkà.*

* Fun igba kẹta, Ibn Hisham mẹnuba ami pataki ti iyapa inu Muham-madu pẹlu awọn Ju. O ti nireti lasan lati gba wọn fun Islam. Pẹlu iyipada itọsọna adura lati Jerusalemu si Mekka, isinmi ipari wa nipa awọn ibatan laarin awọn Ju ati awọn Musulumi.

5.04 -- IDANWO

Ololufe oluka,
Tó o bá ti fara balẹ̀ kẹ́kọ̀ọ́ ìwé yìí, wàá lè dáhùn àwọn ìbéèrè tó tẹ̀ lé e yìí. Ẹnikẹni ti o ba le dahun 90% ti awọn ibeere ni awọn ipele 11 ti jara yii ni deede yoo gba iwe-ẹri idanimọ ti a kọ lati aarin wa:

To ti ni ilọsiwaju Awon eko
ti igbesi aye Muhammadu ni imọlẹ ti Ihinrere

- bi ohun iwuri ni ojo iwaju iṣẹ fun Kristi.

Iwa wo ni awọn olupolongo ẹlẹgbẹ Muhammad ṣe apejuwe bi agabagebe?
Ki ni awọn ibeere ti awọn Ju ati awọn Kristeni jiyan nipa rẹ ṣaaju ki Muhammadu?
Ki ni idi ti Muhammadu fi yi itọsọna adura pada? Nawẹ Ju lẹ yinuwa gbọn?
Ẹ̀sùn wo ni Muhammadu fi kan awọn Ju ni Medina?
Bawo ni Muhammadu ṣe gbiyanju lati jẹ ki Islamu wuyi fun Awọn aṣoju Kristiani lati Najran?
Bawo ni awọn asoju awọn kristiani lati Najran ṣe si ipe Muhammadu fun wọn lati di Musulumi?
Ki ni agbara idari lẹhin awọn ipolongo ati igbogun ti Islamu ti Muhammadu palaṣẹ?
Ki ni o ṣẹlẹ nigba fifiranṣẹ Abdallah ibn Jahsh si Nakhla? Ète wo làwọn Mùsùlùmí ṣe nínú ìkọlù yìí?
Bawo ni Muhammadu ṣe koju atako ti ija ni awọn oṣu mimọ?

Gbogbo olukopa ti o kopa ninu idanwo yii ni a gba ọ laaye lati lo, fun idi ti idahun awọn ibeere, iwe eyikeyi ti o wa fun u tabi beere lọwọ eniyan igbẹkẹle eyikeyi ti o yan. A n duro de awọn idahun kikọ rẹ, pẹlu adirẹsi pipe rẹ lori iwe tabi imeeli. A gbadura si Jesu, Oluwa alaye, fun ọ, ki O le pe, firanṣẹ, ṣe amọna, fun okun, tọju ati wa pẹlu rẹ ni ọjọ kọọkan ti igbesi aye rẹ!

Darapọ mọ ọ ninu iṣẹ-isin Jesu,
Abd al-Masih ati Salam Falaki.

Fi awọn idahun rẹ ranṣẹ si:
GRACE AND TRUTH
POBox 1806
70708 Fellbach
Germany

Tabi nipasẹ imeeli si:
info@grace-and-truth.net

This page in HTML4 - Print - Top