Grace and TruthThis website is under construction ! |
|
|
Home Afrikaans |
Home -- Uzbek -- 17-Understanding Islam -- 026 (PILLAR 6: Jihad (holy struggle))
This page in: -- Arabic? -- Bengali -- Cebuano -- English -- French -- Hausa -- Hindi -- Igbo -- Indonesian -- Kiswahili -- Malayalam -- Russian -- Somali -- Tamil -- Telugu -- Ukrainian -- UZBEK -- Yoruba
Previous Chapter -- Next Chapter 17. Islomni Tushunish
IKKINCHI BO'LIM: ISLOM E'TIQODLARI VA AMALIYOTLARINI TUSHUNISH
4 BOB: ISLOM USTUNLARI
4.6. 6 USTUN: Jihod (muqaddas urush)Garchi ba'zi olimlar Jihodni umuman Islomning ustuni deb hisoblamasalar ham, ba'zi olimlar uni Haj o'rniga Islomning beshinchi ustuni deb bilishadi va ko'pchilik buni qo'shimcha, oltinchi ustun deb bilishadi. Bugun jangari islom ta'siri tufayli u musulmon bo'lmaganlar uchun alohida qiziqish uyg'otmoqda. Shuningdek, bu musulmon olimlari tomonidan eng ko'p muhokama qilinadigan mavzulardan biridir va biz musulmonlar o'rtasida bu nima va nima emasligi haqida juda kam kelishuvga erishadigan mavzulardan biridir. Musulmon olimlari buni tushuntirishga harakat qiladilar, odatda Jihod so'zining ma'nosi ko'pincha tarjima qilinganidek "muqaddas urush" emas, balki "kurash" degan ma'noni anglatadi va bu kurash kuch bilan bo'lishi shart emasligini tushuntiradi. Rasmiy ravishda, bu haqiqatan ham shunday: Jihod ichki kurash yoki intilishni anglatishi mumkin. Biroq, Islom manbalarida u deyarli har doim Islomni davlat dini sifatida o'rnatish va Islom qonunlarini mamlakat qonunlari sifatida o'rnatishga qaratilgan qurolli kurashga ishora qiladi. Islomda jihodning ahamiyatini tushunish uchun HADIS va Qur'onga murojaat qilishimiz kerak. Muhammad jihodning ahamiyatini quyidagicha izohlaydi: "jannat qilichlar soyasi ostidadir (Alloh yo'lidagi jihod)" (Hadis Buxoriy, 2818)
Hadisning boshqa joylarida Muhammad jihod uchun yuborilganligini tushuntiradi: "Menga odamlar Allohdan o‘zga ibodatga haqli yo‘qligiga guvohlik bermagunlaricha va menga va men olib kelgan narsalarga imon keltirmaguncha, odamlar bilan jang qilish buyurilgan. Agar shunday qilsalar, ularning qoni va boyligi mendan himoya qilinadi, faqat ularga bo'lgan huquq bundan mustasno va ularning hisob-kitoblari Allohga tegishli bo'ladi". (Muslim va Buxoriy rozilik bildirishdi).
Shunday qilib, musulmon ulamolari jihodning asosiy maqsadini odamlarni Allohga ibodat qilish va Muhammadga ergashish deb bilishadi. Qur'onda xuddi shu maqsad haqida gap boradi: “To fitna tugab, butun din Alloh uchun bo‘lgunga qadar ular bilan urushingiz! Endi agar to‘xtasalar, u holda sizlar ham to‘xtangiz! Zero, faqat zolimlarga qarshi dushmanlik qilish mumkin.” (Qur'on 2:193)
Boshqa joylarda u jihod zo'ravonlikni anglatishini aniq ko'rsatib, quyidagi so'zlarni keltiradi: "Jonim qo'lida bo'lgan Zotga qasamki, men sizlarga faqat qirgin bilan yuborilganman" (Sahih Ibn Hibbon)
va "Men qiyomat kunidan oldin qilich bilan yuborilganman va mening ovqatim nayzamning soyasida, xo'rlik va itoatsizlik menga bo'ysunmaydiganlarga yuborildi." (Musnad Ahmad)
Muhammad jihodni abadiy maqsad qilib qo'ydi va musulmonlarni undan voz kechishdan ogohlantirdi: "agar siz Inah bilan shartnoma tuzsangiz, ho'kizlarning dumlarini ushlab tursangiz, dehqonchilikdan mamnun bo'lsangiz va jihodni (Alloh yo'lidagi kurash) olib borishdan bosh tortsangiz, Alloh sharmandalikni sizning ustingizdan ustun qo'yadi va asl diningizga (Islomga) qaytmaguningizcha uni yo'q qilmaydi". (Sunan Abi Davud).
Inah-bu foizlar bilan bog'liq savdoning nomi. Aslida, Muhammad tirikchilikni an'anaviy kasblardan - savdo yoki dehqonchilikdan emas, balki butun dunyo Islomga bo'ysunmaguncha to'xtamaydigan jihoddan olish mumkinligini aytdi. Shunday qilib, biz Muhammadning hadislarda yozilganidek jihod haqida gapirganini ko'rdik. QUR'ON jihod haqida nima deydi? Qur'onda kurash bosqichma-bosqich bo'lib o'tdi: avval mudofaa, keyin hujum. Jihod tushunchasining vaqt o‘tishi bilan rivojlanishini quyidagi oyatlarda ko‘ramiz. “Sizlarga qarshi urushuvchilar bilan Alloh yo‘lida jang qilingiz va tajovuzkor bo‘lmangiz! Shubhasiz, Alloh tajovuzkorlarni sevmaydi.” (Qur'on 2:190)
“Ularni (sizlar bilan urush olib borayotganlarni) topgan joyingizda o‘ldiringiz va sizlarni (quvib) chiqargan joy (ya’ni Makka) dan ularni ham quvib chiqaringiz! (Odamlarni) aldab, fitnaga solish o‘ldirishdan yomonroqdir.” (Qur’on 2:191)
“To (dunyoda) biron fitna-aldov qolmay, butun din faqat Alloh uchun bo‘lgunga qadar ular bilan jang qilinglar! Endi agar (kofirlikdan) to‘xtasalar, bas, albatta Alloh qilayotgan amallarini ko‘rguvchidir.” (Qur’on 8:39)
“Sizlarga yoqmasa-da, jang qilishingiz farz qilindi. (Zotan) sizlar o‘zingiz uchun yaxshi bo‘lgan narsani yoqtirmasligingiz va siz uchun yomon bo‘lgan narsani yaxshi ko‘rishingiz mumkin. Alloh bilur, sizlar bilmassiz.” (Qur’on 2:216)
“Alloh yo‘lida bu hayoti dunyo evaziga oxiratni sotib oladigan zotlar jang qilsinlar. Kim Alloh yo‘lida jang qilib o‘ldirilsa yoki g‘alaba qilsa, unga ulug‘ mukofot ato etajakmiz.” (Qur’on 4:74)
“Agar yuz o‘girsalar, ularni topgan joyingizda tutib o‘ldiringiz va ulardan na bir do‘st va na bir yordamchi olmangiz!” (Qur’on 4:89)
“Alloh molu jonlari bilan kurashgan zotlarni (biron uzr sababli jihodga chiqmay) o‘tirib olgan kishilardan ham bir daraja afzal qildi.” (Qur’on 4:95)
“(Ey mo‘minlar), ular uchun imkoningiz boricha kuch va egarlangan otlarni tayyorlab qo‘yingizki, bu bilan Allohning va o‘zlaringizning dushmanlaringizni hamda ulardan tashqari sizlar bilmaydigan — Alloh biladigan boshqa birovlarni ham qo‘rquvga solursizlar. Alloh yo‘lida nimani sarf qilsangiz, sizlarga zulm qilinmagan holda komil qilib qaytarilur.” (Qur’on 8:60)
“Ey payg‘ambar, mo‘minlarni jangga chorlang! Agar sizlardan yigirmata sabr-toqatli kishi bo‘lsa, ikki yuzta (dushmanni) yengar! Agar sizlardan yuz kishi bo‘lsa, kofirlardan mingini yengar! Bunga sabab, ularning ongsiz qavm ekanligidir.” (Qur’on 8:65)
“Ular bilan jang qilinglar, (shunda) Alloh ularni sizlarning qo‘lingiz bilan azoblaydi, rasvo qiladi va sizlarni ularning ustiga g‘olib qiladi hamda mo‘min qavm dillarini qondirib, ko‘ngillaridagi g‘am-anduhni ketkazadi.” (Qur’on 9:14)
“Allohga va oxirat kuniga ishonmaydigan, Alloh va Uning payg‘ambari harom degan narsani harom deb bilmaydigan, Haq (ya’ni islom) diniga e’tiqod qilmaydigan axli kitoblardan iborat bo‘lgan kimsalarga qarshi to ular xorlangan (mag‘lub) hollarida o‘z qo‘llari bilan (zimmalaridagi) soliqni to‘lamagunlaricha, jang qilingiz!” (Qur’on 9:29)
“(Ey Muhammad), ayting: «Sizlar biz uchun faqat ikki yaxshilik (ya’ni, yo shahid bo‘lishimiz yoki g‘alaba qilishimiz)dan birini kutmoqdasiz. Biz esa sizlar uchun Alloh sizlarga O’z dargohidan yoki bizning qo‘limiz bilan bir azob yetkazishini kutmoqdamiz. Bas, sizlar ham kutaveringlar, biz ham sizlar bilan birga kutguvchimiz».” (Qur’on 9:52)
“Bas, qachon urush harom qilingan oylar chiqsa, mushriklarni topgan joyingizda o‘ldiringiz, (asir) olingiz, qamal qilingiz va barcha yo‘llarda ularni kuzatib turingiz! Endi agar tavba qilsalar va namozni to‘kis ado qilishib, zakotni bersalar, ularning yo‘llarini to‘smangiz! (Ya’ni ular bilan urushishni bas qilingiz). Albatta, Alloh mag‘firatli, mehribondir.” (Qur’on 9:5)
Demak, Qur’on ham, hadislar ham musulmonlarga Allohning er yuzida (butun yer yuzida) saltanatini barpo etish uchun har qanday yo‘l bilan kurashishga buyurganini ko‘ramiz. Musulmonlar buni g'alaba qozonishlari va barcha musulmon bo'lmaganlar mag'lub bo'lishlari kerak bo'lgan nolga teng o'yin deb bilishadi. Ayrim sunniy ulamolar dunyoning barcha davlatlarida Islom qonuni sifatida qabul qilinmaguncha jihod qilish musulmonlarning burchidir, deyishadi. Bu hamma musulmon bo'lishi kerak degani emas, lekin bu har bir mamlakat Islom hukmronligiga bo'ysunishi kerakligini anglatadi. Musulmon bo'lmaganlarga kelsak, ularning taqdiri yuqoridagi oyatlarda tasvirlangan: masihiylar va yahudiylarga Jizya, ya'ni katta, erkin, aqli raso musulmon bo'lmagan erkaklar uchun yillik soliq to'lab, o'z e'tiqodlarini saqlab qolishga ruxsat beriladi. Jizyaning o'ziga xos me’yori mavjud emas va tarixan islom hukmronligi ostidagi mamlakatlarda hukmdorning ehtiyoji yoki xohishiga qarab koʻpaygan yoki kamaygan. Masihiylik va yahudiylikdan boshqa dinga e'tiqod qiluvchilar uchun faqat ikkita yo'l bor: musulmon bo'lish yoki o'lish. Olimlarning ta'kidlashicha, musulmonlar musulmon bo'lmaganlar bilan tinchlik shartnomalarini faqat musulmonlar zaif bo'lsa va dushmanlarini mag'lub eta olmasalar tuzishlari mumkin; bunday hollarda ularga etarlicha kuchli bo'lgunga qadar tinchlik o'rnatishga ruxsat beriladi, shundan so'ng ular shartnomani buzishlari va jihodni boshlashlari kerak. |